🏛️ Tarih — İslamiyet Öncesi ve İlk Türk-İslam Devletleri

1. İslamiyet öncesi kurulan ilk teşkilatlı büyük Türk devleti aşağıdakilerden hangisidir?

1. Asya (Büyük) Hun Devleti
2. Uygur Devleti
3. Karahanlı Devleti
4. Büyük Selçuklu Devleti

İslamiyet öncesi kurulan ilk teşkilatlı büyük Türk devleti Asya (Büyük) Hun Devleti'dir; en parlak dönemini Mete Han döneminde yaşamıştır. (MEB Tarih 9 ders kitabı, 6. Ünite / TDV İslâm Ansiklopedisi 'Hunlar' maddesi)

2. Onluk, yüzlük, binlik ve tümen (on binlik) birimlere dayalı ilk düzenli Türk ordu teşkilatını (onlu sistem) kuran Türk hükümdarı kimdir?

1. Mete Han (Mao-tun)
2. Bilge Kağan
3. Tuğrul Bey
4. Alparslan

Mete Han (Mao-tun), orduyu onluk, yüzlük, binlik ve tümen birimlerine ayırarak onlu sisteme dayalı ilk düzenli Türk ordu teşkilatını kurmuştur. (MEB Tarih 9 ders kitabı, 6. Ünite / TDV İslâm Ansiklopedisi 'Mete' maddesi)

3. Batı'ya ilerleyen Hunların Avrupa kavimlerini yerinden oynatmasıyla başlayan ve İlk Çağ'ı kapatıp Orta Çağ'ı açan olay hangisidir?

1. Kavimler Göçü
2. Talas Savaşı
3. Malazgirt Muharebesi
4. Dandanakan Savaşı

375 yılında yaşanan Kavimler Göçü, Hunların Avrupa kavimlerini harekete geçirmesiyle başlamış ve İlk Çağ'ı kapatıp Orta Çağ'ı açmıştır. (MEB Tarih 9 ders kitabı, 6. Ünite / TDV İslâm Ansiklopedisi 'Kavimler Göçü' maddesi)

4. Kavimler Göçü hangi yılda gerçekleşmiştir?

1. MS 375
2. MÖ 209
3. MS 751
4. MS 1071

Kavimler Göçü MS 375'te yaşanmış; İlk Çağ'ın sonu ve Orta Çağ'ın başlangıcı olarak kabul edilmiştir. (MEB Tarih 9 ders kitabı, 6. Ünite / TDV İslâm Ansiklopedisi 'Kavimler Göçü' maddesi)

5. Göçebe yaşamdan yerleşik hayata geçen ilk Türk devleti olarak kabul edilen ve kendi alfabesini kullanan devlet hangisidir?

1. Uygur Devleti
2. Asya Hun Devleti
3. I. Göktürk Devleti
4. Karahanlı Devleti

Uygurlar, göçebe yaşamdan yerleşik hayata geçen ilk Türk devleti olarak kabul edilir ve kendilerine ait bir alfabe kullanmışlardır. (MEB Tarih 9 ders kitabı, 6. Ünite / TDV İslâm Ansiklopedisi 'Uygurlar' maddesi)

6. Uygur Devleti, hangi devletin yıkılmasının ardından Kutluk Bilge Kül Kağan tarafından kurulmuştur?

1. II. Göktürk Devleti
2. Asya Hun Devleti
3. Karahanlı Devleti
4. Avrupa Hun Devleti

Uygur Devleti, II. Göktürk Devleti'nin yıkılmasının ardından 745 (bazı kaynaklarda 744) yılında Kutluk Bilge Kül Kağan tarafından kurulmuştur. (MEB Tarih 9 ders kitabı, 6. Ünite / TDV İslâm Ansiklopedisi 'Uygurlar' maddesi)

7. Uygurların Bögü Kağan döneminde resmî din olarak benimsedikleri inanç sistemi hangisidir?

1. Maniheizm (Mani dini)
2. İslamiyet
3. Musevilik
4. Şamanizm

Uygurlar, Bögü Kağan döneminde (763) resmî din olarak Maniheizm'i (Mani dini) benimsemişlerdir. (TDV İslâm Ansiklopedisi 'Uygurlar' maddesi / MEB Tarih 9 ders kitabı)

8. Türkçenin bilinen ilk yazılı belgeleri olan Orhun (Göktürk) Yazıtları hangi dönemde dikilmiştir?

1. II. Göktürk Kağanlığı
2. Asya Hun Devleti
3. Uygur Devleti
4. Karahanlı Devleti

Orhun (Göktürk) Yazıtları, II. Göktürk Kağanlığı döneminde dikilmiştir; Kül Tigin adına 732, Bilge Kağan adına 735 tarihlidir. (TDV İslâm Ansiklopedisi 'Orhon Âbideleri' maddesi / MEB Türk Dili ve Edebiyatı ders kitabı)

9. Bir öğretmen, Türkçenin bilinen en eski yazılı belgelerini kronolojik olarak göstermek istiyor. Kül Tigin ve Bilge Kağan yazıtlarının dikiliş tarihleri sırasıyla hangileridir?

1. 732 ve 735
2. 745 ve 751
3. 1069 ve 1072
4. 1040 ve 1071

Orhun Yazıtları'ndan Kül Tigin adına 732, Bilge Kağan adına 735 yılında dikilmiştir. (TDV İslâm Ansiklopedisi 'Orhon Âbideleri' maddesi / MEB Türk Dili ve Edebiyatı ders kitabı)

10. Türk-İslam ilişkilerinin başlangıcı sayılan ve 751 yılında Abbasiler ile Çin (Tang Hanedanı) arasında yapılan savaş hangisidir?

1. Talas Savaşı
2. Malazgirt Muharebesi
3. Dandanakan Savaşı
4. Katvan Savaşı

751 yılındaki Talas Savaşı, Abbasiler ile Çin arasında yapılmış; Karlukların Abbasiler safına geçmesiyle Abbasiler kazanmış ve savaş Türk-İslam ilişkilerinin başlangıcı sayılmıştır. (MEB Tarih 9 ders kitabı, 6. Ünite / TDV İslâm Ansiklopedisi 'Talas Savaşı' maddesi)

11. Talas Savaşı'nda Abbasilerin galip gelmesini sağlayan, savaş sırasında Abbasiler safına geçen Türk boyu hangisidir?

1. Karluklar
2. Peçenekler
3. Kumanlar (Kıpçaklar)
4. Bulgarlar

Talas Savaşı'nda Karlukların Abbasiler safına geçmesi savaşın sonucunu belirlemiş ve Abbasiler galip gelmiştir. (MEB Tarih 9 ders kitabı, 6. Ünite / TDV İslâm Ansiklopedisi 'Talas Savaşı' maddesi)

12. Talas Savaşı'nın kültürel sonuçlarından biri olarak, esir alınan Çinliler aracılığıyla İslam dünyasına geçen ve Çin dışında ilk kez Semerkant'ta üretilmeye başlanan ürün hangisidir?

1. Kâğıt
2. Barut
3. Pusula
4. İpek

Talas Savaşı'nda esir alınan Çinliler aracılığıyla kâğıt üretim tekniği İslam dünyasına geçmiş ve kâğıt Çin dışında ilk kez Semerkant'ta üretilmeye başlanmıştır. (TDV İslâm Ansiklopedisi 'Talas Savaşı' maddesi / MEB Tarih 9 ders kitabı)

13. İslamiyet'i devlet dini olarak topluca kabul eden ilk Türk devleti hangisidir?

1. Karahanlılar
2. Uygurlar
3. Gazneliler
4. Büyük Selçuklular

İslamiyet'i topluca (devlet dini olarak) kabul eden ilk Türk devleti Karahanlılar'dır; İslam'ı kabul eden ilk Karahanlı hükümdarı Satuk Buğra Han'dır. (TDV İslâm Ansiklopedisi 'Karahanlılar' ve 'Satuk Buğra Han' maddeleri / MEB Tarih 9 ders kitabı)

14. İslamiyet'i kabul eden ilk Karahanlı hükümdarı kimdir?

1. Satuk Buğra Han
2. Bögü Kağan
3. Kutluk Bilge Kül Kağan
4. Tabgaç Buğra Han

İslam'ı kabul eden ilk Karahanlı hükümdarı Satuk Buğra Han'dır (yaklaşık 934). (TDV İslâm Ansiklopedisi 'Satuk Buğra Han' ve 'Karahanlılar' maddeleri / MEB Tarih 9 ders kitabı)

15. Yusuf Has Hâcib tarafından Karahanlı Türkçesiyle yazılan ve Türk-İslam edebiyatının bilinen ilk eseri kabul edilen yapıt hangisidir?

1. Kutadgu Bilig
2. Divânü Lugâti't-Türk
3. Atabetü'l-Hakayık
4. Orhun Yazıtları

Kutadgu Bilig, Yusuf Has Hâcib tarafından yazılmış olup Türk-İslam edebiyatının bilinen ilk eseridir ve Tabgaç Buğra Han'a sunulmuştur. (TDV İslâm Ansiklopedisi 'Kutadgu Bilig' maddesi / MEB Türk Dili ve Edebiyatı ders kitabı)

16. Kâşgarlı Mahmud tarafından Araplara Türkçeyi öğretmek amacıyla yazılan ilk Türkçe sözlük ve ansiklopedik dil eseri hangisidir?

1. Divânü Lugâti't-Türk
2. Kutadgu Bilig
3. Divan-ı Hikmet
4. Muhakemetü'l-Lugateyn

Divânü Lugâti't-Türk, Kâşgarlı Mahmud tarafından Araplara Türkçeyi öğretmek amacıyla yazılan ilk Türkçe sözlük ve ansiklopedik dil eseridir (1072-1074). (TDK 'Dîvânu Lugâti't-Türk' yayını / TDV İslâm Ansiklopedisi 'Dîvânü Lugāti't-Türk' maddesi)

17. Bir araştırmacı, Karahanlı dönemine ait iki eseri karşılaştırıyor: biri 'siyasetname/öğüt' niteliğinde ilk edebî eser, diğeri ise ilk Türkçe sözlük. Bu iki eser sırasıyla hangileridir?

1. Kutadgu Bilig ve Divânü Lugâti't-Türk
2. Divânü Lugâti't-Türk ve Kutadgu Bilig
3. Orhun Yazıtları ve Kutadgu Bilig
4. Atabetü'l-Hakayık ve Divan-ı Hikmet

Kutadgu Bilig, Türk-İslam edebiyatının ilk edebî eseri; Divânü Lugâti't-Türk ise ilk Türkçe sözlüktür. Her ikisi de Karahanlı döneminde yazılmıştır. (TDV İslâm Ansiklopedisi 'Kutadgu Bilig' ve 'Dîvânü Lugāti't-Türk' maddeleri)

18. Büyük Selçuklu Devleti, Gazneliler'e karşı kazanılan hangi savaş sonrasında Tuğrul Bey önderliğinde resmen kurulmuştur?

1. Dandanakan Savaşı
2. Talas Savaşı
3. Malazgirt Muharebesi
4. Miryokefalon Savaşı

Büyük Selçuklu Devleti, Gazneliler'e karşı kazanılan Dandanakan Savaşı (1040) sonrasında Tuğrul Bey önderliğinde resmen kurulmuştur. (TDV İslâm Ansiklopedisi 'Dandanakan Savaşı' ve 'Selçuklular' maddeleri / MEB Tarih 9 ders kitabı)

19. Dandanakan Savaşı ve Büyük Selçuklu Devleti'nin kuruluşu hangi yılda gerçekleşmiştir?

1. 1040
2. 1071
3. 934
4. 751

Dandanakan Savaşı 1040 yılında yapılmış ve aynı yıl Büyük Selçuklu Devleti resmen kurulmuştur. (TDV İslâm Ansiklopedisi 'Dandanakan Savaşı' ve 'Selçuklular' maddeleri / MEB Tarih 9 ders kitabı)

20. Anadolu'nun kapılarını Türklere açan ve 1071'de kazanılan Malazgirt Meydan Muharebesi'ni Büyük Selçuklu ordusu kimin komutasında kazanmıştır?

1. Alparslan
2. Tuğrul Bey
3. Melikşah
4. Kılıç Arslan

Malazgirt Muharebesi (26 Ağustos 1071), Büyük Selçuklu Sultanı Alparslan komutasında Bizans'a karşı kazanılmış ve Anadolu'nun kapıları Türklere açılmıştır. (TDV İslâm Ansiklopedisi 'Malazgirt Muharebesi' maddesi / MEB Tarih 9 ders kitabı)

21. Malazgirt Muharebesi'nde Alparslan'ın karşısında yer alan Bizans (Doğu Roma) İmparatoru kimdir?

1. Romanos Diogenes
2. I. Justinianos
3. Herakleios
4. VI. Konstantinos

Malazgirt Muharebesi, Büyük Selçuklu Sultanı Alparslan ile Bizans İmparatoru Romanos Diogenes arasında yapılmış ve Selçuklu zaferiyle sonuçlanmıştır. (TDV İslâm Ansiklopedisi 'Malazgirt Muharebesi' maddesi / MEB Tarih 9 ders kitabı)

22. Bir öğrenci, Türklerin İslamiyet'i kabul süreci ile Anadolu'nun Türkleşmesi arasındaki dönüm noktalarını sıralamak istiyor. Talas Savaşı, Dandanakan Savaşı ve Malazgirt Muharebesi'nin doğru kronolojik sırası hangisidir?

1. 751 - 1040 - 1071
2. 1040 - 751 - 1071
3. 1071 - 1040 - 751
4. 751 - 1071 - 1040

Talas Savaşı 751, Dandanakan Savaşı 1040, Malazgirt Muharebesi ise 1071'de gerçekleşmiştir; doğru kronolojik sıra 751-1040-1071'dir. (TDV İslâm Ansiklopedisi 'Talas Savaşı', 'Dandanakan Savaşı' ve 'Malazgirt Muharebesi' maddeleri)

23. Malazgirt Muharebesi'nin en önemli tarihsel sonucu aşağıdakilerden hangisidir?

1. Anadolu'nun kapılarının Türklere açılması ve Türk yerleşiminin hızlanması
2. Kavimler Göçü'nün başlaması
3. İslamiyet'in ilk kez bir Türk devletince kabul edilmesi
4. Kâğıdın İslam dünyasına geçmesi

1071 Malazgirt zaferi, Anadolu'nun kapılarını Türklere açmış ve Anadolu'nun Türkleşme sürecini başlatmıştır. (TDV İslâm Ansiklopedisi 'Malazgirt Muharebesi' maddesi / MEB Tarih 9 ders kitabı)

24. Asya (Büyük) Hun Devleti en parlak dönemini hangi hükümdar döneminde yaşamıştır?

1. Mete Han (Mao-tun)
2. Bumin Kağan
3. Kutluk Bilge Kül Kağan
4. Satuk Buğra Han

Asya (Büyük) Hun Devleti en parlak dönemini Mete Han (Mao-tun) döneminde (MÖ 209-174) yaşamıştır. (MEB Tarih 9 ders kitabı, 6. Ünite / TDV İslâm Ansiklopedisi 'Hunlar' ve 'Mete' maddeleri)

25. Uygurların diğer İslamiyet öncesi Türk devletlerinden ayrılan en belirgin özelliği aşağıdakilerden hangisidir?

1. Yerleşik hayata geçen ilk Türk devleti olmaları
2. Onlu ordu sistemini ilk kez kurmaları
3. İslamiyet'i devlet dini olarak ilk kabul eden devlet olmaları
4. Türkçenin ilk yazılı belgelerini bırakmaları

Uygurlar, göçebe yaşamdan yerleşik hayata geçen ilk Türk devleti olarak kabul edilir; onlu sistemi Mete Han, ilk İslam kabulünü Karahanlılar, ilk yazılı belgeleri ise Göktürkler gerçekleştirmiştir. (MEB Tarih 9 ders kitabı, 6. Ünite / TDV İslâm Ansiklopedisi 'Uygurlar' maddesi)

26. Çin kaynaklarında Mao-tun olarak geçen ve Asya Hun Devleti'nin en parlak dönemini yaşatan hükümdar kimdir?

1. Mete Han
2. Bilge Kağan
3. Kutluk Bilge Kül Kağan
4. Tuğrul Bey

Çin kaynaklarında Mao-tun adıyla anılan Mete Han, Asya Hun Devleti'nin en parlak dönemini yaşatan hükümdardır. (MEB Tarih 9 ders kitabı, 6. Ünite / TDV İslâm Ansiklopedisi 'Mete' maddesi)

27. Mete Han'ın kurduğu düzenli Türk ordu teşkilatı hangi sisteme dayanmaktadır?

1. Onlu sistem
2. İkta sistemi
3. Tımar sistemi
4. Millet sistemi

Mete Han orduyu onluk, yüzlük, binlik ve tümen (on binlik) birimlere ayırarak onlu sisteme dayalı ilk düzenli Türk ordu teşkilatını kurmuştur. (MEB Tarih 9 ders kitabı, 6. Ünite / TDV İslâm Ansiklopedisi 'Mete' maddesi)

28. Bir öğrenci Mete Han'ın ordu teşkilatını incelerken 'tümen' biriminin kaç askerden oluştuğunu belirtmek istemektedir. Buna göre doğru sayı hangisidir?

1. On bin
2. Bin
3. Yüz
4. On

Onlu sistemde ordu onluk (10), yüzlük (100), binlik (1000) ve tümen (10.000) birimlerine ayrılmıştır; tümen on binlik birimi ifade eder. (MEB Tarih 9 ders kitabı, 6. Ünite / TDV İslâm Ansiklopedisi 'Mete' maddesi)

29. Mete Han dönemi genellikle hangi tarih aralığıyla ifade edilir?

1. MÖ 209-174
2. MÖ 375-395
3. MS 745-840
4. MS 1040-1071

Asya Hun Devleti'nin en parlak dönemi olan Mete Han dönemi yaygın olarak MÖ 209-174 tarih aralığıyla belirtilir. (MEB Tarih 9 ders kitabı, 6. Ünite / TDV İslâm Ansiklopedisi 'Hunlar' maddesi)

30. Asya Hun Devleti'nin parçalanmasının ardından Batı'ya ilerleyen Hunların Avrupa kavimlerini yerlerinden oynatmasıyla başlayan büyük göç hareketi hangisidir?

1. Kavimler Göçü
2. Talas Savaşı
3. Dandanakan Savaşı
4. Malazgirt Muharebesi

Batı'ya ilerleyen Hunların Avrupa kavimlerini yerinden oynatmasıyla başlayan olaya Kavimler Göçü denir. (MEB Tarih 9 ders kitabı, 6. Ünite / TDV İslâm Ansiklopedisi 'Kavimler Göçü' maddesi)

31. MS 375'te başlayan Kavimler Göçü tarihsel açıdan hangi çağların dönüm noktası olarak kabul edilir?

1. İlk Çağ'ı kapatıp Orta Çağ'ı açan olay
2. Orta Çağ'ı kapatıp Yeni Çağ'ı açan olay
3. Yeni Çağ'ı kapatıp Yakın Çağ'ı açan olay
4. Tarih öncesi çağları başlatan olay

MS 375'teki Kavimler Göçü, İlk Çağ'ı kapatıp Orta Çağ'ı açan olay olarak kabul edilir. (MEB Tarih 9 ders kitabı, 6. Ünite / TDV İslâm Ansiklopedisi 'Kavimler Göçü' maddesi)

32. Bir tarih öğretmeni tahtaya şu ifadeyi yazmıştır: 'Bu olay İlk Çağ'ı kapatmış, Batı Roma İmparatorluğu'nun yıkılış sürecini hızlandırmış ve Avrupa'nın siyasi haritasını değiştirmiştir.' Sözü edilen olay hangisidir?

1. MS 375 Kavimler Göçü
2. MÖ 209 Mete Han'ın tahta çıkışı
3. 751 Talas Savaşı
4. 1071 Malazgirt Muharebesi

MS 375 Kavimler Göçü, İlk Çağ'ı kapatmış ve Avrupa'nın siyasi yapısını kökten değiştiren bir süreci başlatmıştır. (MEB Tarih 9 ders kitabı, 6. Ünite / TDV İslâm Ansiklopedisi 'Kavimler Göçü' maddesi)

33. Orhun Yazıtları'ndan Kül Tigin ve Bilge Kağan adına dikilenlerin dikiliş yılları sırasıyla hangileridir?

1. 732 ve 735
2. 720 ve 725
3. 745 ve 763
4. 751 ve 763

Kül Tigin adına dikilen yazıt 732, Bilge Kağan adına dikilen yazıt ise 735 yılında dikilmiştir. (TDV İslâm Ansiklopedisi 'Orhon Âbideleri' maddesi / MEB Türk Dili ve Edebiyatı ders kitabı)

34. Uygur Devleti'ni II. Göktürk Devleti'nin yıkılmasının ardından kuran hükümdar kimdir?

1. Kutluk Bilge Kül Kağan
2. Bögü Kağan
3. Satuk Buğra Han
4. Mete Han

Uygur Devleti, II. Göktürk Devleti'nin yıkılmasının ardından Kutluk Bilge Kül Kağan tarafından 745 (bazı kaynaklarda 744) yılında kurulmuştur. (MEB Tarih 9 ders kitabı, 6. Ünite / TDV İslâm Ansiklopedisi 'Uygurlar' maddesi)

35. Uygurlar, Bögü Kağan döneminde resmî din olarak aşağıdakilerden hangisini benimsemişlerdir?

1. Maniheizm (Mani dini)
2. İslamiyet
3. Hristiyanlık
4. Musevilik

Uygurlar, Bögü Kağan döneminde (763) resmî din olarak Maniheizm'i (Mani dini) benimsemişlerdir. (TDV İslâm Ansiklopedisi 'Uygurlar' maddesi / MEB Tarih 9 ders kitabı)