⚖️ Vatandaşlık — Temel Hukuk ve 1982 Anayasası

1. Bir hukuk kuralının ihlali durumunda devletin zorlayıcı gücüyle uygulanan tepkiye ne ad verilir?

1. Yaptırım
2. Örf ve âdet
3. İçtihat
4. Doktrin

Hukuk kurallarını diğer sosyal düzen kurallarından ayıran temel özellik, ihlali hâlinde devlet gücüyle uygulanan yaptırıma (müeyyide) bağlanmış olmalarıdır. (Temel hukuk — hukuk kurallarının niteliği ve yaptırım kavramı)

2. Aşağıdakilerden hangisi bir ceza hukuku yaptırımı türüdür?

1. Hapis cezası
2. Sözleşmenin geçersizliği (butlan)
3. Tazminat
4. İdari para cezası

Hapis cezası ceza hukukuna özgü bir yaptırımdır; butlan ve tazminat özel hukuk, idari para cezası ise idare hukuku yaptırımlarındandır. (Temel hukuk — yaptırım türleri (ceza, medeni, idari yaptırımlar))

3. Bir kişi, kanunda öngörülen şekil şartlarına uymadan taşınmaz satış sözleşmesi yapmıştır. Bu durumda karşılaşılacak yaptırım türü aşağıdakilerden hangisidir?

1. Hükümsüzlük (geçersizlik)
2. Hapis cezası
3. İdari para cezası
4. Disiplin cezası

Bir hukuki işlemin kanunun aradığı şekil ya da geçerlilik şartlarına aykırı yapılması, özel hukukta hükümsüzlük (butlan/iptal edilebilirlik) yaptırımına yol açar. (Temel hukuk — medeni hukuk yaptırımı olarak hükümsüzlük)

4. Kişilere belirli davranışlarda bulunma veya bulunmama yükümlülüğü getiren, uyulmaması hâlinde yaptırım öngören kurallar hangi niteliktedir?

1. Emredici (buyurucu) hukuk kuralları
2. Yorumlayıcı hukuk kuralları
3. Tamamlayıcı hukuk kuralları
4. Tanımlayıcı hukuk kuralları

Emredici (âmir) hukuk kuralları kişilerin iradeleriyle aksi kararlaştırılamayan, mutlaka uyulması gereken kurallardır; tamamlayıcı ve yorumlayıcı kurallardan bu yönüyle ayrılır. (Temel hukuk — hukuk kurallarının türleri (emredici, tamamlayıcı, yorumlayıcı))

5. Kamu düzenini, kamu yararını ve genel olarak devlet ile bireyler arasındaki ilişkileri düzenleyen hukuk dalları hangi grupta yer alır?

1. Kamu hukuku
2. Özel hukuk
3. Karma hukuk
4. Örf hukuku

Anayasa hukuku, ceza hukuku ve idare hukuku gibi devlet-birey ilişkisini ve kamu düzenini düzenleyen dallar kamu hukuku içinde; borçlar ve medeni hukuk gibi eşitler arası ilişkiler özel hukuk içinde yer alır. (Temel hukuk — kamu hukuku / özel hukuk ayrımı)

6. Bir kamu görevlisi, görevi sırasında mevzuata aykırı davranışta bulunduğu gerekçesiyle kınama cezası almıştır. Bu ceza aşağıdaki yaptırım türlerinden hangisine örnektir?

1. Disiplin yaptırımı
2. Ceza hukuku yaptırımı
3. Medeni hukuk yaptırımı
4. Tazmini yaptırım

Uyarma, kınama, aylıktan kesme gibi kamu görevlilerine verilen cezalar disiplin yaptırımlarıdır; bunlar ceza mahkemelerince değil idare tarafından uygulanır. (Temel hukuk — disiplin yaptırımları (idari yaptırım türü))

7. Anayasa'nın 90. maddesinin son fıkrasına göre, usulüne göre yürürlüğe konulmuş bir milletlerarası andlaşma ile bir kanun, temel hak ve özgürlükler alanında aynı konuda farklı hükümler içeriyorsa hangi kural uygulanır?

1. Milletlerarası andlaşma hükümleri esas alınır
2. Sonraki tarihli kanun esas alınır
3. Kanun hükümleri esas alınır
4. Uyuşmazlık Anayasa Mahkemesince kaldırılır

2004 (5170 s. Kanun) değişikliğiyle eklenen hükme göre, temel hak ve özgürlüklere ilişkin andlaşma ile kanun çatışırsa milletlerarası andlaşma hükümleri esas alınır. (Türkiye Cumhuriyeti Anayasası (2709), Madde 90/son (5170 s. Kanun, 2004) — mevzuat.gov.tr)

8. Anayasa'nın 13. maddesine göre temel hak ve hürriyetler nasıl sınırlanabilir?

1. Özlerine dokunulmaksızın ve ancak kanunla
2. Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle serbestçe
3. Yönetmelikle ve gerekçe gösterilmeksizin
4. İdari genelgeyle geçici olarak

Madde 13'e göre temel hak ve hürriyetler, özlerine dokunulmaksızın yalnızca Anayasada belirtilen sebeplere bağlı olarak ve ancak kanunla, ölçülülük ilkesine uygun biçimde sınırlanabilir. (Türkiye Cumhuriyeti Anayasası (2709), Madde 13 — mevzuat.gov.tr)

9. Olağanüstü hâl ilan edilmiş bir dönemde bazı temel haklar kısıtlanmıştır. Anayasa'nın 15. maddesine göre bu dönemde bile dokunulamayacak haklardan biri aşağıdakilerden hangisidir?

1. Kişinin yaşama hakkı ile maddi ve manevi varlığının bütünlüğü
2. Toplantı ve gösteri yürüyüşü düzenleme hakkı
3. Seyahat özgürlüğü
4. Sendika kurma hakkı

Madde 15'e göre olağanüstü hâllerde dahi kişinin yaşama hakkı ile maddi ve manevi varlığının bütünlüğüne dokunulamaz; bu haklar çekirdek (dokunulamaz) alanda yer alır. (Türkiye Cumhuriyeti Anayasası (2709), Madde 15 — mevzuat.gov.tr)

10. Anayasa'nın 10. maddesinde düzenlenen, herkesin dil, ırk, renk, cinsiyet, din ve benzeri sebeplerle ayrım gözetilmeksizin eşit olduğunu belirten ilke hangisidir?

1. Kanun önünde eşitlik ilkesi
2. Kuvvetler ayrılığı ilkesi
3. Hukuk devleti ilkesi
4. Sosyal devlet ilkesi

Madde 10, herkesin dil, ırk, renk, cinsiyet, siyasi düşünce, din, mezhep ve benzeri sebeplerle ayrım gözetilmeksizin kanun önünde eşit olduğu ilkesini düzenler. (Türkiye Cumhuriyeti Anayasası (2709), Madde 10 — mevzuat.gov.tr)

11. Bir kişi, temel bir hakkının kamu gücü tarafından ihlal edildiğini düşünmektedir. Anayasa'nın 148. maddesine göre Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruda bulunabilmesi için öncelikle ne yapması gerekir?

1. Olağan kanun yollarını tüketmesi
2. Doğrudan Cumhurbaşkanına başvurması
3. TBMM'ye dilekçe vermesi
4. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesine başvurması

Madde 148'e göre bireysel başvuru, olağan kanun yolları tüketildikten sonra yapılabilir; başvuru Anayasa ve AİHS kapsamındaki temel hak ihlalleriyle sınırlıdır. (Türkiye Cumhuriyeti Anayasası (2709), Madde 148 (5982 s. Kanun, 2010) — mevzuat.gov.tr)

12. 1982 Anayasası'nın 6. maddesine göre egemenlik kime aittir?

1. Kayıtsız şartsız Millete
2. Cumhurbaşkanına
3. TBMM'ye münhasıran
4. Yargı organına

Madde 6'ya göre egemenlik kayıtsız şartsız Milletindir ve hiçbir kimse veya organ kaynağını Anayasadan almayan bir Devlet yetkisi kullanamaz. (Türkiye Cumhuriyeti Anayasası (2709), Madde 6 — mevzuat.gov.tr)

13. 1982 Anayasası'nın 2. maddesine göre aşağıdakilerden hangisi Türkiye Cumhuriyeti'nin niteliklerinden biri değildir?

1. Federal devlet
2. Demokratik devlet
3. Laik devlet
4. Sosyal hukuk devleti

Madde 2'ye göre Türkiye Cumhuriyeti demokratik, laik ve sosyal bir hukuk devletidir; federal devlet niteliği Anayasada yer almaz, Türkiye üniter bir devlettir. (Türkiye Cumhuriyeti Anayasası (2709), Madde 2 — mevzuat.gov.tr)

14. 1982 Anayasası'nın 4. maddesine göre değiştirilemez ve değiştirilmesi teklif edilemez hükümler hangileridir?

1. İlk üç madde (1, 2 ve 3. maddeler)
2. Yalnızca 1. madde
3. İlk on madde
4. Temel hak ve hürriyetlere ilişkin tüm maddeler

Madde 4'e göre Devletin şeklinin Cumhuriyet olduğuna ilişkin 1. madde, Cumhuriyetin niteliklerine ilişkin 2. madde ve 3. madde hükümleri değiştirilemez ve değiştirilmesi teklif edilemez. (Türkiye Cumhuriyeti Anayasası (2709), Madde 4 — mevzuat.gov.tr)

15. 1982 Anayasası'nın 101. maddesine göre Cumhurbaşkanı seçilebilmek için en az kaç yaşın doldurulmuş olması gerekir?

1. 40 yaş
2. 30 yaş
3. 35 yaş
4. 45 yaş

Madde 101'e göre Cumhurbaşkanı; kırk yaşını doldurmuş, yükseköğrenim yapmış ve milletvekili seçilme yeterliliğine sahip Türk vatandaşları arasından seçilir. (Türkiye Cumhuriyeti Anayasası (2709), Madde 101 (6771 s. Kanun, 2017 değişikliği) — mevzuat.gov.tr)

16. 1982 Anayasası'nın 101. maddesine göre bir kimse en fazla kaç defa Cumhurbaşkanı seçilebilir?

1. İki defa
2. Bir defa
3. Üç defa
4. Sınırsız

Madde 101'e göre Cumhurbaşkanının görev süresi beş yıldır ve bir kimse en fazla iki defa Cumhurbaşkanı seçilebilir. (Türkiye Cumhuriyeti Anayasası (2709), Madde 101 (6771 s. Kanun, 2017 değişikliği) — mevzuat.gov.tr)

17. 2017 Anayasa değişikliği sonrasında Cumhurbaşkanı nasıl belirlenir?

1. Doğrudan halk tarafından seçilir
2. TBMM tarafından seçilir
3. Bakanlar Kurulu tarafından atanır
4. Anayasa Mahkemesince belirlenir

Madde 101'e göre Cumhurbaşkanı, gerekli nitelikleri taşıyan adaylar arasından doğrudan halk tarafından seçilir. (Türkiye Cumhuriyeti Anayasası (2709), Madde 101 (6771 s. Kanun, 2017 değişikliği) — mevzuat.gov.tr)

18. 1982 Anayasası'nın 77. maddesine göre TBMM ve Cumhurbaşkanlığı seçimleri kaç yılda bir yapılır?

1. Beş yılda bir aynı günde
2. Dört yılda bir ayrı günlerde
3. Altı yılda bir aynı günde
4. Yedi yılda bir

Madde 77'ye göre (2017 değişikliği) TBMM ve Cumhurbaşkanlığı seçimleri beş yılda bir aynı günde yapılır; önceki dönemde meclis seçimleri 4 yıldaydı. (Türkiye Cumhuriyeti Anayasası (2709), Madde 77 (6771 s. Kanun, 2017 değişikliği) — mevzuat.gov.tr)

19. İdarenin bir işlemine karşı yargı yoluna başvuran bir kişi, işlemin uygulanması hâlinde telafisi güç zararlar doğacağını ileri sürmektedir. Anayasa'nın 125. maddesine göre bu tür durumlarda mahkeme hangi karara başvurabilir?

1. Yürütmenin durdurulması
2. İşlemin doğrudan iptali olmadan reddi
3. İdareye tavsiye kararı
4. Cumhurbaşkanına bildirim

Madde 125'e göre idari işlemin açıkça hukuka aykırı olması ve uygulanması hâlinde telafisi güç veya imkânsız zararların doğması şartları birlikte gerçekleşirse, gerekçe gösterilerek yürütmenin durdurulmasına karar verilebilir. (Türkiye Cumhuriyeti Anayasası (2709), Madde 125 — mevzuat.gov.tr)

20. 1982 Anayasası'nın 125. maddesine göre idarenin eylem ve işlemleri bakımından hangi ilke geçerlidir?

1. İdarenin her türlü eylem ve işlemine karşı yargı yolu açıktır
2. İdarenin işlemleri yargı denetimine tabi değildir
3. İdari işlemler yalnızca TBMM tarafından denetlenir
4. İdari işlemlere karşı yalnızca Cumhurbaşkanına başvurulur

Madde 125'e göre idarenin her türlü eylem ve işlemlerine karşı yargı yolu açıktır; bu hukuk devletinin temel gereklerindendir. (Türkiye Cumhuriyeti Anayasası (2709), Madde 125 — mevzuat.gov.tr)

21. Bir hâkim, görülmekte olan bir davada bir idari makamdan gelen "şu yönde karar verin" talimatını almıştır. Anayasa'nın 138. maddesine göre bu talimat karşısında durum nedir?

1. Hiçbir makam hâkime emir ve talimat veremez; hâkim bağımsızdır
2. Hâkim üst makamın talimatına uymak zorundadır
3. Hâkim talimatı ancak Cumhurbaşkanı onaylarsa uygular
4. Hâkim talimata TBMM izniyle uyabilir

Madde 138'e göre hâkimler görevlerinde bağımsızdır; hiçbir organ, makam, merci veya kişi yargı yetkisinin kullanılmasında hâkimlere emir ve talimat veremez, tavsiye ve telkinde bulunamaz. (Türkiye Cumhuriyeti Anayasası (2709), Madde 138 — mevzuat.gov.tr)

22. 1982 Anayasası'nın 75. maddesine göre 2017 değişikliğinden sonra Türkiye Büyük Millet Meclisi kaç milletvekilinden oluşur?

1. 600
2. 550
3. 450
4. 500

Madde 75'e göre TBMM, 2017 (6771 s. Kanun) değişikliğiyle 550'den 600'e çıkarılan milletvekilinden oluşur. (Türkiye Cumhuriyeti Anayasası (2709), Madde 75 (6771 s. Kanun, 2017 değişikliği) — mevzuat.gov.tr)

23. 1982 Anayasası'nın 76. maddesine göre 2017 değişikliğinden sonra milletvekili seçilebilme yaşı kaçtır?

1. 18
2. 25
3. 21
4. 30

Madde 76'ya göre milletvekili seçilme yaşı, 2017 (6771 s. Kanun) değişikliğiyle 25'ten indirilerek 18 olarak belirlenmiştir. (Türkiye Cumhuriyeti Anayasası (2709), Madde 76 (6771 s. Kanun, 2017 değişikliği) — mevzuat.gov.tr)

24. TBMM, bir anayasa değişikliğini üye tamsayısının üçte iki (400 milletvekili) çoğunluğuyla kabul etmiştir. Anayasa'nın 175. maddesine göre Cumhurbaşkanı bu değişikliği Meclise geri göndermezse ne olur?

1. Değişiklik zorunlu halkoyuna sunulmadan doğrudan yayımlanabilir
2. Değişiklik mutlaka halkoyuna sunulur
3. Değişiklik Anayasa Mahkemesince onaylanır
4. Değişiklik yürürlüğe giremez

Madde 175'e göre üye tamsayısının en az üçte iki (400) çoğunluğuyla kabul edilen değişiklik Cumhurbaşkanınca iade edilmezse doğrudan yayımlanabilir; 360-399 arası kabullerde ise zorunlu halkoyu gerekir. (Türkiye Cumhuriyeti Anayasası (2709), Madde 175 — mevzuat.gov.tr)

25. Hukukun dalları geleneksel olarak iki ana grupta toplanır. Bu iki temel grup aşağıdakilerden hangisidir?

1. Kamu hukuku ve özel hukuk
2. Anayasa hukuku ve idare hukuku
3. Medeni hukuk ve ceza hukuku
4. Maddi hukuk ve şekli hukuk

Pozitif hukuk, düzenlediği ilişkilerin niteliğine göre klasik olarak kamu hukuku ve özel hukuk olmak üzere iki ana dala ayrılır. (Hukukun temel kavramları — kamu hukuku/özel hukuk ayrımı (klasik hukuk doktrini))

26. Aşağıdaki hukuk dallarından hangisi kamu hukukunun bir alt dalı değildir?

1. Anayasa hukuku
2. İdare hukuku
3. Ceza hukuku
4. Borçlar hukuku

Borçlar hukuku özel hukukun bir dalıdır; anayasa, idare ve ceza hukuku ise kamu hukuku dallarıdır. (Hukukun temel kavramları — kamu hukuku/özel hukuk dalları (klasik hukuk doktrini))

27. Kişiler arasındaki eşitliğe dayalı ilişkileri; kişilik, aile, miras, mülkiyet ve sözleşme gibi konuları düzenleyen hukuk dalı aşağıdakilerden hangisidir?

1. Medeni hukuk
2. Ceza hukuku
3. Vergi hukuku
4. İdare hukuku

Medeni hukuk, özel hukukun en geniş dalı olup kişiler, aile, miras, eşya (mülkiyet) ve borç ilişkilerini düzenler. (Hukukun temel kavramları — özel hukuk dalları (Türk Medeni Kanunu, 4721 s.))

28. Bir tacirin başka bir tacirle yaptığı ticari satış sözleşmesinden doğan alacak uyuşmazlığı hangi hukuk dalının kapsamına girer?

1. Ticaret hukuku (özel hukuk)
2. İdare hukuku (kamu hukuku)
3. Ceza hukuku (kamu hukuku)
4. Anayasa hukuku (kamu hukuku)

Tacirler arasındaki ticari ilişkiler ve sözleşmelerden doğan uyuşmazlıklar, özel hukukun bir dalı olan ticaret hukukunun kapsamına girer. (Hukukun temel kavramları — ticaret hukuku (Türk Ticaret Kanunu, 6102 s.))

29. Kamu hukuku ile özel hukuk ayrımına ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

1. Kamu hukukunda taraflardan en az biri kamu gücü kullanan devlet veya organ iken, özel hukukta taraflar kural olarak eşit konumdadır
2. Kamu hukukunda taraflar daima eşit konumdadır
3. Özel hukukta taraflardan biri mutlaka devlettir
4. Kamu hukuku yalnızca bireyler arasındaki ilişkileri düzenler

Kamu hukukunda taraflardan biri egemenlik gücünü kullanan devlet olup ilişki eşit olmayan (astlık-üstlük) niteliktedir; özel hukukta ise taraflar kural olarak eşit konumdadır. (Hukukun temel kavramları — kamu hukuku/özel hukuk ayrım ölçütleri (klasik hukuk doktrini))

30. Bir kişinin işlediği hırsızlık suçu nedeniyle devlet adına yürütülen ceza davası hangi hukuk dalıyla ilgilidir?

1. Ceza hukuku (kamu hukuku)
2. Borçlar hukuku (özel hukuk)
3. Miras hukuku (özel hukuk)
4. Ticaret hukuku (özel hukuk)

Suç ve cezaları düzenleyen ve devletin cezalandırma yetkisine dayanan ceza hukuku, kamu hukukunun bir dalıdır. (Hukukun temel kavramları — ceza hukuku (Türk Ceza Kanunu, 5237 s.))

31. Aşağıdakilerden hangisi özel hukukun bir dalıdır?

1. Miras hukuku
2. Vergi hukuku
3. Ceza usul hukuku
4. Anayasa hukuku

Miras hukuku, kişilerin ölümünden sonra mal varlığının akıbetini düzenleyen özel hukuk (medeni hukuk) dalıdır; diğer seçenekler kamu hukuku dallarıdır. (Hukukun temel kavramları — özel hukuk dalları (Türk Medeni Kanunu, 4721 s.))

32. Devletin bir bireyle imzaladığı ilişkinin kamu hukukuna mı özel hukuka mı gireceği tartışmalıdır. Aşağıdaki durumlardan hangisi kural olarak KAMU hukuku kapsamında değerlendirilir?

1. İdarenin tek yanlı olarak tesis ettiği bir idari işlemle vatandaşa idari para cezası vermesi
2. Belediyenin bir şirketten kırtasiye malzemesi satın alması sözleşmesi
3. Bir kamu bankasının müşterisiyle yaptığı mevduat sözleşmesi
4. Devletin kendi taşınmazını özel kişiye kiralaması sözleşmesi

İdarenin kamu gücüne dayanarak tek yanlı tesis ettiği idari işlemler (örneğin idari para cezası) kamu hukuku kapsamındadır; idarenin eşit taraf olarak yaptığı özel hukuk sözleşmeleri ise özel hukuk alanına girer. (Hukukun temel kavramları — idari işlem/özel hukuk sözleşmesi ayrımı (klasik hukuk doktrini))

33. Devletler arasındaki ilişkileri ve uluslararası toplumun kurallarını düzenleyen; 1982 Anayasası'nın 90. maddesinde de düzenlenen milletlerarası andlaşmaları konu alan hukuk dalı aşağıdakilerden hangisidir?

1. Devletler (milletlerarası) genel hukuku — kamu hukuku
2. Devletler özel hukuku — özel hukuk
3. Eşya hukuku — özel hukuk
4. İş hukuku — özel hukuk

Devletler genel hukuku (milletlerarası kamu hukuku), devletlerarası ilişkileri düzenleyen bir kamu hukuku dalıdır; Anayasa'nın 90. maddesi milletlerarası andlaşmaların onaylanmasını düzenler. (Türkiye Cumhuriyeti Anayasası (2709), Madde 90 — mevzuat.gov.tr; hukukun dalları doktrini)

34. Anayasa'nın 90. maddesine 2004 yılında (5170 sayılı Kanun) eklenen hükme göre, usulüne göre yürürlüğe konulmuş temel hak ve özgürlüklere ilişkin bir milletlerarası andlaşma ile bir kanun aynı konuda farklı hükümler içerirse çıkan uyuşmazlıkta ne yapılır?

1. Milletlerarası andlaşma hükümleri esas alınır
2. Sonra çıkan kanun hükümleri esas alınır
3. Uyuşmazlık her hâlde Anayasa Mahkemesine götürülür
4. İki metnin ortalaması bir uygulama tercih edilir

Anayasa'nın 90/son maddesine göre temel hak ve özgürlüklere ilişkin andlaşmalarla kanunların çatışması halinde milletlerarası andlaşma hükümleri esas alınır. (Türkiye Cumhuriyeti Anayasası (2709), Madde 90/son (5170 s. Kanun, 2004) — mevzuat.gov.tr)

35. İşçi ile işveren arasındaki ilişkileri, iş sözleşmesini ve çalışma koşullarını düzenleyen hukuk dalı aşağıdakilerden hangisidir?

1. İş hukuku
2. İdare hukuku
3. Ceza hukuku
4. Vergi hukuku

İş hukuku, işçi-işveren ilişkilerini ve çalışma koşullarını düzenleyen, ağırlıklı olarak özel hukuk niteliğinde bir daldır. (Hukukun temel kavramları — iş hukuku (İş Kanunu, 4857 s.))