📄 Türkçe — Paragrafta Anlam ve Anlatım

1. Paragrafta yazarın okura vermek ve vurgulamak istediği asıl mesajı, yani paragraftaki bütün yargıları kapsayan temel yargıyı karşılayan kavram aşağıdakilerden hangisidir?

1. Ana düşünce
2. Yardımcı düşünce
3. Konu
4. Başlık

Ana düşünce, yazarın vurgulamak istediği asıl mesajdır ve paragraftaki tüm yargıları kapsayan temel yargıdır. (Türk Dili ve Edebiyatı — Paragraf Yapısı (turkedebiyati.org/paragraf-yapisi))

2. Bir paragrafın ana düşüncesini bulmak için sorulması en uygun soru aşağıdakilerden hangisidir?

1. Bu parça neden/ne için yazılmıştır, vurgulanmak istenen nedir?
2. Bu parçada geçen olay ne zaman gerçekleşmiştir?
3. Bu parçada kaç cümle bulunmaktadır?
4. Bu parçanın yazarı kimdir?

Ana düşünce, 'Bu parça neden/ne için yazılmıştır? Vurgulanmak istenen nedir?' sorularıyla bulunur. (Türk Dili ve Edebiyatı — Paragraf Yapısı (turkedebiyati.org/paragraf-yapisi); KPSS Türkçe konu anlatımı (kpsskonu.com))

3. Konu ile ana düşünce arasındaki ilişkiyle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

1. Konu paragrafın ne hakkında yazıldığıdır ve nesneldir; ana düşünce ise yazarın o konu hakkındaki yargısıdır ve özneldir.
2. Konu ile ana düşünce aynı kavramın iki farklı adıdır.
3. Konu özneldir, ana düşünce ise nesneldir.
4. Konu yalnızca son cümlede, ana düşünce yalnızca ilk cümlede bulunur.

Konu 'ne hakkında yazıldığı' olup nesneldir; ana düşünce ise yazarın 'o konu hakkında ne düşündüğü' olup özneldir; bu ikisi farklı kavramlardır. (Türk Dili ve Edebiyatı — Paragraf Yapısı (turkedebiyati.org/paragraf-yapisi); YKS Edebiyat (yksedebiyat.org))

4. Paragrafta ana düşüncenin bulunabileceği yerlerle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

1. Ana düşünce yalnızca paragrafın orta cümlesinde yer alır.
2. Ana düşünce genellikle giriş (ilk) cümlesinde yer alabilir.
3. Ana düşünce sonuç (son) cümlesinde yer alabilir.
4. Ana düşünce açıkça yazılmayıp tüm paragrafa yayılmış olabilir.

Ana düşünce genellikle ilk ya da son cümlede bulunur veya paragrafa yayılmış olabilir; yalnızca orta cümlede yer alması zorunlu değildir. (YKS Edebiyat — Paragrafta Ana Düşünce (yksedebiyat.org); Türk Dili ve Edebiyatı (turkedebiyati.org))

5. Ana düşünceyi destekleyen, tamamlayan, açıklayan ve inandırıcı kılan yan fikirlere ne ad verilir?

1. Yardımcı düşünceler
2. Ana düşünce
3. Konu
4. Anlatım biçimi

Yardımcı düşünceler, ana düşünceyi destekleyen, tamamlayan, açıklayan ve inandırıcı kılan yan fikirlerdir. (Paragrafta Yardımcı Düşünce Konu Anlatımı (basarisiralamalari.com); Türk Dili ve Edebiyatı (turkedebiyati.org))

6. Yardımcı düşünceler paragrafın genellikle hangi bölümünde yer alır?

1. Gelişme bölümünde
2. Yalnızca giriş cümlesinde
3. Yalnızca başlıkta
4. Paragrafın dışında

Yardımcı düşünceler, ana düşünceyi destekleyen yan fikirler olup genellikle paragrafın gelişme bölümünde yer alır. (Paragrafta Yardımcı Düşünce Konu Anlatımı (basarisiralamalari.com); Türk Dili ve Edebiyatı (turkedebiyati.org))

7. Paragrafın üç bölümüyle ilgili olarak aşağıdaki eşleştirmelerden hangisi yanlıştır?

1. Sonuç bölümü: düşüncenin ilk kez ortaya atıldığı bölümdür.
2. Giriş bölümü: düşüncenin/konunun ortaya atıldığı bölümdür.
3. Gelişme bölümü: düşüncenin açıklanıp ispatlandığı bölümdür.
4. Sonuç bölümü: yargıların toparlanıp son yargıya varıldığı bölümdür.

Düşünce giriş bölümünde ortaya atılır; sonuç bölümü ise yargıların toparlanıp son yargıya varıldığı, çoğu kez tek cümlelik bölümdür. (Türk Dili ve Edebiyatı — Paragraf Yapısı (turkedebiyati.org/paragraf-yapisi))

8. Paragraf kaç bölümden oluşur ve bu bölümler hangileridir?

1. Üç bölüm: giriş, gelişme, sonuç
2. İki bölüm: giriş, sonuç
3. Dört bölüm: giriş, gelişme, doruk, sonuç
4. Tek bölüm: gelişme

Paragraf üç bölümden oluşur: giriş, gelişme ve sonuç. (Türk Dili ve Edebiyatı — Paragraf Yapısı (turkedebiyati.org/paragraf-yapisi))

9. Bir paragrafın giriş (ilk) cümlesi olabilmesi için aşağıdaki cümlelerden hangisi en uygundur?

1. Sanat, insanın iç dünyasını dışa vurmasının en etkili yollarından biridir.
2. Ama bu düşünce herkes tarafından kabul görmemiştir.
3. Bu yüzden sanatçılar sürekli yeni arayışlara girmiştir.
4. Oysa aynı durum edebiyat için de geçerlidir.

Giriş cümlesi kendi içinde bağımsız bir yargı taşır; 'ama, bu yüzden, oysa' gibi geçiş/bağlayıcı ifadelerle başlayan cümleler kendisinden önce bir cümle olduğunu düşündürür. (SınavAracı — Paragrafın Yapısı (sinavaraci.com/paragrafin-yapisi); Bilgi Yelpazesi (bilgiyelpazesi.com))

10. Aşağıdaki ifadelerden hangisi bir paragrafın giriş cümlesi olmaya elverişli değildir?

1. Bundan dolayı okuma alışkanlığı çocuklukta kazanılmalıdır.
2. Kitap okumak insanın hayal gücünü geliştiren bir etkinliktir.
3. Dil, bir toplumun kültürünü kuşaktan kuşağa aktaran bir araçtır.
4. Doğa, insana pek çok konuda ilham kaynağı olmuştur.

'Bundan dolayı' gibi bağlayıcı ifadeyle başlayan cümle, kendisinden önce bir cümle olduğunu düşündürdüğü için bağımsız bir giriş cümlesi olamaz. (SınavAracı — Paragrafın Yapısı (sinavaraci.com/paragrafin-yapisi); Bilgi Yelpazesi (bilgiyelpazesi.com))

11. "Okumak, insanın ufkunu genişleten en değerli uğraşlardan biridir. Kitaplar sayesinde hiç gitmediğimiz yerleri tanır, hiç yaşamadığımız duyguları hissederiz. Bu nedenle her yaşta okumaya devam etmeliyiz." Bu paragrafın ana düşüncesi aşağıdakilerden hangisidir?

1. Okumak insanın ufkunu genişleten değerli bir uğraş olduğundan her yaşta sürdürülmelidir.
2. Kitaplar yalnızca gezginler için yararlıdır.
3. İnsan yalnızca çocukken okumalıdır.
4. Duygular kitaplardan öğrenilemez.

Paragraftaki tüm yargılar okumanın değeri ve sürdürülmesi gerektiği çevresinde toplandığından ana düşünce okumanın her yaşta sürdürülmesi gerektiğidir. (Türk Dili ve Edebiyatı — Paragraf Yapısı (turkedebiyati.org/paragraf-yapisi))

12. Ana düşünce ve konu ayrımıyla ilgili aşağıdaki örneklerden hangisi doğrudur?

1. "Çevre kirliliği" bir konu, "Çevre kirliliğiyle mücadele için bireysel sorumluluk şarttır" ise bir ana düşüncedir.
2. "Çevre kirliliği" bir ana düşünce, "Çevre kirliliği kötüdür" ise bir konudur.
3. Konu her zaman yargı bildirir, ana düşünce ise tek sözcükten oluşur.
4. Konu ve ana düşünce her metinde birbirinin yerine kullanılabilir.

Konu nesnel bir başlıktır ('çevre kirliliği'); ana düşünce ise o konu hakkında yazarın öznel yargısını bildiren bir cümledir. (Türk Dili ve Edebiyatı — Paragraf Yapısı (turkedebiyati.org/paragraf-yapisi); YKS Edebiyat (yksedebiyat.org))

13. Paragrafın gelişme bölümünün temel işlevi aşağıdakilerden hangisidir?

1. Düşüncenin açıklanıp ispatlandığı ve düşünceyi geliştirme yollarının kullanıldığı bölüm olmak
2. Konuyu ilk kez ortaya atmak
3. Yalnızca son yargıya varmak
4. Metnin başlığını belirlemek

Gelişme bölümü, düşüncenin açıklanıp ispatlandığı ve düşünceyi geliştirme yollarının kullanıldığı bölümdür. (Türk Dili ve Edebiyatı — Paragraf Yapısı (turkedebiyati.org/paragraf-yapisi))

14. "Sağlıklı bir yaşam için düzenli beslenmek gerekir. Ayrıca her gün belirli bir süre yürümek de bedeni dinç tutar. Uykuya ise asla ihmal edilmemesi gereken bir ihtiyaç olarak bakılmalıdır." Bu paragrafta aşağıdakilerden hangisi bir yardımcı düşünce olarak yer almıştır?

1. Her gün belirli bir süre yürümek bedeni dinç tutar.
2. Sağlıklı yaşam hiçbir çaba gerektirmez.
3. İnsan yalnızca uykuya önem vermelidir.
4. Beslenmenin sağlıkla hiçbir ilgisi yoktur.

'Her gün yürümek bedeni dinç tutar' yargısı, sağlıklı yaşam ana düşüncesini destekleyen bir yardımcı düşüncedir. (Paragrafta Yardımcı Düşünce Konu Anlatımı (basarisiralamalari.com); Türk Dili ve Edebiyatı (turkedebiyati.org))

15. Soyut ya da genel bir düşünceyi somut hâle getirmek için ilgili örnekler vermeye dayanan düşünceyi geliştirme yolu aşağıdakilerden hangisidir?

1. Örneklendirme (örnekleme)
2. Tanık gösterme
3. Karşılaştırma
4. Tanımlama

Örneklendirme, soyut/genel bir düşünceyi somut hâle getirmek için ilgili örnekler vermektir. (DilBilgisi.net — Düşünceyi Geliştirme Yolları; Türk Dili ve Edebiyatı (turkedebiyati.org))

16. Savunulan düşüncenin doğruluğuna inandırmak amacıyla alanında tanınmış/uzman kişilerin söz ve görüşlerinden alıntı yapılmasına dayanan düşünceyi geliştirme yolu aşağıdakilerden hangisidir?

1. Tanık gösterme (alıntılama)
2. Örneklendirme
3. Benzetme
4. Sayısal verilerden yararlanma

Tanık gösterme, savunulan düşünceye inandırmak için alanında tanınmış/uzman kişilerin söz ve görüşlerinden alıntı yapmaktır. (DilBilgisi.net — Düşünceyi Geliştirme Yolları; Türk Dili ve Edebiyatı (turkedebiyati.org))

17. Örneklendirme ile tanık gösterme arasındaki temel fark aşağıdakilerden hangisidir?

1. Tanık gösterme, uzman görüşüne/otoriteye dayanırken örneklendirme, düşünceyi somutlaştıran örnekler vermeye dayanır.
2. Örneklendirme yalnızca sayısal verilerle, tanık gösterme yalnızca grafiklerle yapılır.
3. Tanık gösterme her zaman öznel, örneklendirme her zaman nesneldir.
4. İkisi arasında hiçbir fark yoktur; aynı yöntemdir.

Tanık gösterme uzman görüşüne/otoriteye dayanır; örneklendirme ise düşünceyi somutlaştıran örnekler vermeye dayanır. (DilBilgisi.net — Düşünceyi Geliştirme Yolları; Türk Dili ve Edebiyatı (turkedebiyati.org))

18. "Sanatçı toplumun aynasıdır; Tolstoy'un dediği gibi, 'Gerçek sanat, insanları birbirine yaklaştırır.'" Bu cümlede kullanılan düşünceyi geliştirme yolu aşağıdakilerden hangisidir?

1. Tanık gösterme
2. Örneklendirme
3. Sayısal verilerden yararlanma
4. Karşılaştırma

Tanınmış bir yazarın (Tolstoy) sözünden alıntı yapıldığı için tanık gösterme yolu kullanılmıştır. (DilBilgisi.net — Düşünceyi Geliştirme Yolları; Türk Dili ve Edebiyatı (turkedebiyati.org))

19. "Yaşar Kemal, Orhan Kemal, Kemal Tahir gibi yazarlar Anadolu insanını edebiyatımıza taşımıştır." Bu cümlede kullanılan düşünceyi geliştirme yolu aşağıdakilerden hangisidir?

1. Örneklendirme
2. Tanık gösterme
3. Tanımlama
4. Sayısal verilerden yararlanma

Düşünceyi somutlaştırmak için birden fazla yazar örnek olarak verildiğinden örneklendirme yolu kullanılmıştır. (DilBilgisi.net — Düşünceyi Geliştirme Yolları; Türk Dili ve Edebiyatı (turkedebiyati.org))

20. Bir kavramı ya da varlığı başka kavramların özellikleriyle karşılaştırarak, benzerlik ve farklılıklarını ortaya koyarak anlatmaya dayanan düşünceyi geliştirme yolu aşağıdakilerden hangisidir?

1. Karşılaştırma
2. Örneklendirme
3. Tanık gösterme
4. Tanımlama

Karşılaştırma, kavram ya da varlıkları benzerlik ve farklılıkları yönünden bir arada değerlendirmeye dayanan yoldur. (DilBilgisi.net — Düşünceyi Geliştirme Yolları; İlerlet (ilerlet.com))

21. "Şiir duyguya seslenir, düşünceyi imgelerle örer; deneme ise okuru bir sohbetin içine çekerek düşünceyi doğrudan aktarır." Bu cümlede kullanılan düşünceyi geliştirme yolu aşağıdakilerden hangisidir?

1. Karşılaştırma
2. Tanık gösterme
3. Sayısal verilerden yararlanma
4. Örneklendirme

Şiir ve deneme türü, benzerlik ve farklılıkları yönünden bir arada değerlendirildiği için karşılaştırma yolu kullanılmıştır. (DilBilgisi.net — Düşünceyi Geliştirme Yolları; İlerlet (ilerlet.com))

22. Düşünceyi geliştirme yolları altı ana başlıkta incelenir. Aşağıdakilerden hangisi bu yollardan biri değildir?

1. Öyküleme
2. Tanımlama
3. Karşılaştırma
4. Tanık gösterme

Öyküleme bir anlatım biçimidir; düşünceyi geliştirme yolları ise tanımlama, karşılaştırma, örneklendirme, tanık gösterme, sayısal verilerden yararlanma ve benzetmedir. (DilBilgisi.net — Düşünceyi Geliştirme Yolları; İlerlet (ilerlet.com))

23. "Türkiye'de yapılan bir araştırmaya göre gençlerin yüzde 60'ı günde iki saatten fazla sosyal medya kullanmaktadır." Bu cümlede başvurulan düşünceyi geliştirme yolu aşağıdakilerden hangisidir?

1. Sayısal verilerden yararlanma
2. Tanık gösterme
3. Karşılaştırma
4. Benzetme

Düşünceyi kanıtlamak için oran/istatistik (yüzde 60) kullanıldığından sayısal verilerden yararlanma yolu vardır. (DilBilgisi.net — Düşünceyi Geliştirme Yolları)

24. 'Bu nedir?' sorusuna cevap vererek bir kavramın ya da varlığın ne olduğunu açıklayan düşünceyi geliştirme yolu aşağıdakilerden hangisidir?

1. Tanımlama
2. Örneklendirme
3. Karşılaştırma
4. Tanık gösterme

Tanımlama, bir kavramın/varlığın ne olduğunun açıklanmasıdır ve 'Bu nedir?' sorusuna cevap verir. (DilBilgisi.net — Düşünceyi Geliştirme Yolları; Türk Dili ve Edebiyatı (turkedebiyati.org))

25. Anlatım biçimleri ile düşünceyi geliştirme yolları arasındaki ilişkiyle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

1. Anlatım biçimleri metnin nasıl kurgulandığını belirlerken, düşünceyi geliştirme yolları bu biçimler içinde düşüncenin nasıl geliştirildiğini gösteren tekniklerdir.
2. İkisi de aynı kategoridir ve birbirinin yerine kullanılır.
3. Düşünceyi geliştirme yolları metnin türünü, anlatım biçimleri ise düşüncenin gelişimini belirler.
4. Anlatım biçimleri yalnızca şiirde, düşünceyi geliştirme yolları yalnızca romanda kullanılır.

Anlatım biçimleri metnin nasıl kurgulandığını, düşünceyi geliştirme yolları ise bu biçimler içinde düşüncenin nasıl geliştirildiğini gösterir; ikisi farklı kategorilerdir. (DilBilgisi.net — Düşünceyi Geliştirme Yolları; İlerlet (ilerlet.com))

26. "Bilim insanı, karanlıkta el yordamıyla ilerleyen bir yolcuya benzer; adım adım gerçeğe yaklaşır." Bu cümlede kullanılan düşünceyi geliştirme yolu aşağıdakilerden hangisidir?

1. Benzetme
2. Karşılaştırma
3. Tanık gösterme
4. Sayısal verilerden yararlanma

Bilim insanı, bir yolcunun özellikleriyle anlatıldığından benzetme yolu kullanılmıştır. (DilBilgisi.net — Düşünceyi Geliştirme Yolları)

27. "Kışın soğuğuyla insanı içine kapatan doğa, ilkbaharda tam tersine onu dışarıya, hayata çağırır." Bu cümlede öne çıkan düşünceyi geliştirme yolu aşağıdakilerden hangisidir?

1. Karşılaştırma
2. Tanımlama
3. Tanık gösterme
4. Sayısal verilerden yararlanma

Kış ve ilkbaharın insan üzerindeki etkileri karşıtlık ilişkisiyle bir arada değerlendirildiği için karşılaştırma yolu kullanılmıştır. (DilBilgisi.net — Düşünceyi Geliştirme Yolları; İlerlet (ilerlet.com))

28. "İyi bir yazar okuruna güvenmelidir. Çehov'un belirttiği gibi, 'Okur eksik kalanı kendi hayal gücüyle tamamlar.' Bu yüzden anlatılan her ayrıntıyı yazıya dökmek gerekmez." Bu paragrafta savunulan düşünceyi inandırıcı kılmak için hangi düşünceyi geliştirme yoluna başvurulmuştur?

1. Tanık gösterme
2. Örneklendirme
3. Karşılaştırma
4. Sayısal verilerden yararlanma

Alanında tanınmış bir yazarın (Çehov) sözüne başvurularak düşünce desteklendiğinden tanık gösterme yolu kullanılmıştır. (DilBilgisi.net — Düşünceyi Geliştirme Yolları; Türk Dili ve Edebiyatı (turkedebiyati.org))

29. Sayısal verilerden yararlanma yolunda düşünceyi kanıtlamak için aşağıdakilerden hangisi kullanılmaz?

1. Alanında uzman bir kişinin sözünden yapılan alıntı
2. İstatistik
3. Anket sonuçları
4. Oran ve grafik

Uzman bir kişinin sözünden alıntı yapmak tanık göstermedir; sayısal verilerden yararlanmada istatistik, anket, oran ve grafik gibi veriler kullanılır. (DilBilgisi.net — Düşünceyi Geliştirme Yolları)

30. Aşağıdakilerden hangisi örneklendirme yolunun temel amacını doğru biçimde açıklar?

1. Soyut ya da genel bir düşünceyi somut hâle getirmek
2. Bir kavramın ne olduğunu 'Bu nedir?' sorusuyla tanımlamak
3. Uzman görüşüne dayanarak düşünceyi kanıtlamak
4. İki varlığı benzerlik ve farklılıklarıyla değerlendirmek

Örneklendirmenin amacı, soyut/genel bir düşünceyi ilgili örneklerle somut hâle getirmektir. (DilBilgisi.net — Düşünceyi Geliştirme Yolları; Türk Dili ve Edebiyatı (turkedebiyati.org))

31. Bir yazar, okuma alışkanlığının önemini anlatırken hem "Bir toplumda okuma oranı yükseldikçe suç oranı düşer." gibi bir istatistiğe hem de "Descartes'ın dediği gibi, iyi kitaplar okumak geçmiş yüzyılların seçkin insanlarıyla sohbet etmektir." sözüne yer vermiştir. Bu iki cümlede sırasıyla kullanılan düşünceyi geliştirme yolları aşağıdakilerden hangisidir?

1. Sayısal verilerden yararlanma - tanık gösterme
2. Tanık gösterme - örneklendirme
3. Karşılaştırma - benzetme
4. Örneklendirme - tanımlama

İlk cümlede oran/istatistik (sayısal verilerden yararlanma), ikinci cümlede tanınmış bir kişinin sözünden alıntı (tanık gösterme) kullanılmıştır. (DilBilgisi.net — Düşünceyi Geliştirme Yolları)

32. Karşılaştırma yolunun temel özelliği aşağıdakilerden hangisidir?

1. Kavram ya da varlıkları benzerlik ve/veya farklılıkları yönünden bir arada değerlendirmek
2. Yalnızca uzman görüşlerinden alıntı yapmak
3. Bir olayı oluş ve gelişim sırasına göre anlatmak
4. Yalnızca istatistiksel oranlar sunmak

Karşılaştırma, kavram ya da varlıkları benzerlik ve farklılıkları yönünden bir arada değerlendiren yoldur. (DilBilgisi.net — Düşünceyi Geliştirme Yolları; İlerlet (ilerlet.com))

33. "Teknoloji hayatımızı kolaylaştırmıştır. Örneğin cep telefonları sayesinde dünyanın öbür ucundaki bir insanla saniyeler içinde konuşabiliyoruz. İnternet ise bilgiye erişimi son derece hızlandırmıştır." Bu paragrafta ana düşünceyi geliştirmek için hangi düşünceyi geliştirme yoluna başvurulmuştur?

1. Örneklendirme
2. Tanık gösterme
3. Karşılaştırma
4. Sayısal verilerden yararlanma

Teknolojinin hayatı kolaylaştırdığı genel düşüncesi, cep telefonu ve internet örnekleriyle somutlaştırıldığından örneklendirme kullanılmıştır. (DilBilgisi.net — Düşünceyi Geliştirme Yolları; Türk Dili ve Edebiyatı (turkedebiyati.org))

34. "Bir toplumu ayakta tutan en önemli değer eğitimdir." yargısını ana düşünce olarak taşıyan bir paragrafta, aşağıdakilerden hangisi bu ana düşünceyle çelişir ve paragrafın bütünlüğünü bozar?

1. Eğitime yapılan yatırımın toplumsal kalkınmayla hiçbir ilgisi yoktur.
2. Eğitim, bireylerin toplumsal yaşama uyumunu kolaylaştırır.
3. Nitelikli bir eğitim, üretken bireyler yetiştirir.
4. Eğitimli toplumlar sorunlarını daha kolay çözer.

Eğitimin önemini vurgulayan ana düşünceyle, 'eğitim yatırımının kalkınmayla ilgisi yoktur' yargısı çeliştiğinden paragrafın bütünlüğünü bozar. (Türk Dili ve Edebiyatı — Paragraf Yapısı (turkedebiyati.org/paragraf-yapisi); Paragrafta Yardımcı Düşünce (basarisiralamalari.com))

35. Paragrafın sonuç bölümüyle ilgili aşağıdaki bilgilerden hangisi doğrudur?

1. Yargıların toparlanıp son yargıya varıldığı, çoğu kez tek cümlelik bölümdür.
2. Konunun ilk kez ortaya atıldığı bölümdür.
3. Düşünceyi geliştirme yollarının yoğun kullanıldığı bölümdür.
4. Yalnızca yardımcı düşüncelerin sıralandığı bölümdür.

Sonuç bölümü, yargıların toparlanıp son yargıya varıldığı, çoğu kez tek cümlelik bölümdür. (Türk Dili ve Edebiyatı — Paragraf Yapısı (turkedebiyati.org/paragraf-yapisi))