💬 Türkçe — Cümlede Anlam ve Yorum

1. Doğruluğu ya da yanlışlığı kişiden kişiye değişmeyen, kanıtlanabilen ve herkes için aynı olan yargıya ne ad verilir?

1. Nesnel (objektif) yargı
2. Öznel (sübjektif) yargı
3. Varsayım cümlesi
4. Olasılık cümlesi

Nesnel yargı, kişisel değerlendirme içermeyen, kanıtlanabilir ve herkes için aynı olan yargıdır. (Türkçe dil bilgisi — öznel-nesnel yargı (dilbilgisi.net; cokbilgi.com))

2. "Bence, bana göre" anlamı taşıyan, söyleyenin duygu ve düşüncesine bağlı olduğu için kanıtlanamayan yargı hangisidir?

1. Öznel (sübjektif) yargı
2. Nesnel (objektif) yargı
3. Neden-sonuç yargısı
4. Tanım yargısı

Öznel yargı kişiden kişiye değişebilen, kanıtlanamayan ve kişisel değerlendirme içeren yargıdır. (Türkçe dil bilgisi — öznel-nesnel yargı (dilbilgisi.net; cokbilgi.com))

3. Aşağıdaki cümlelerin hangisi nesnel bir yargı bildirir?

1. Türkiye'nin başkenti Ankara'dır.
2. Ankara, ülkemizin en güzel şehridir.
3. Bu şehirde yaşamak insana huzur verir.
4. Ankara'nın havası çok içaçıcıdır.

"Türkiye'nin başkenti Ankara'dır" kanıtlanabilir ve herkes için aynı olduğundan nesneldir; diğerleri kişisel değerlendirme içerir. (Türkçe dil bilgisi — öznel-nesnel yargı (dilbilgisi.net; cokbilgi.com))

4. Aşağıdaki cümlelerin hangisi öznel bir yargı içerir?

1. Bu roman gelmiş geçmiş en etkileyici eserdir.
2. Roman, 1899'da yayımlanmıştır.
3. Roman üç bölümden oluşmaktadır.
4. Roman iki farklı dile çevrilmiştir.

"En etkileyici eser" nitelemesi kişiden kişiye değişebildiği için özneldir; diğer seçenekler kanıtlanabilir nesnel bilgilerdir. (Türkçe dil bilgisi — öznel-nesnel yargı (dilbilgisi.net; cokbilgi.com))

5. "Yazar, bu kitabında oldukça sade bir dil kullanmış; eser 240 sayfadan oluşuyor." cümlesiyle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

1. İlk yargı öznel, ikinci yargı nesneldir.
2. İki yargı da nesneldir.
3. İki yargı da özneldir.
4. İlk yargı nesnel, ikinci yargı özneldir.

"Sade bir dil kullanmış" değerlendirmesi özneldir; "240 sayfadan oluşuyor" ise kanıtlanabildiği için nesneldir. (Türkçe dil bilgisi — öznel-nesnel yargı (dilbilgisi.net; cokbilgi.com))

6. Bir kavramı ya da varlığı benzerlerinden ayıran nitelikleriyle anlatarak "Bu nedir?" sorusuna cevap veren cümle türü hangisidir?

1. Tanım cümlesi
2. Karşılaştırma cümlesi
3. Öneri cümlesi
4. Varsayım cümlesi

Tanım cümlesi, bir kavramı ayırt edici nitelikleriyle anlatarak "Bu nedir? / Bu kimdir?" sorusuna cevap verir. (Türkçe dil bilgisi — tanım cümlesi (dilbilgisi.net; milliyet.com.tr eğitim))

7. Aşağıdaki cümlelerin hangisi kesin bir yargı bildirmez?

1. Toplantı yarın belki iptal edilir.
2. Toplantı yarın saat 10.00'da başlayacak.
3. Toplantı geçen hafta yapıldı.
4. Toplantıya on kişi katıldı.

"Belki iptal edilir" ifadesi olasılık bildirdiğinden kesinlik taşımaz; diğerleri kesin yargılardır. (Türkçe dil bilgisi — olasılık/tahmin cümleleri (edebiyatokulu.org; cokbilgi.com))

8. "Tutalım ki, diyelim ki, farz edelim" gibi ifadelerle kurulan ve gerçekleşmemiş bir olayı gerçekleşmiş kabul eden cümle türü hangisidir?

1. Varsayım cümlesi
2. Koşul cümlesi
3. Tanım cümlesi
4. Neden-sonuç cümlesi

Varsayım cümlesi, gerçekleşmemiş bir olayı gerçekleşmiş (ya da tersi) gibi kabul eder ve "tutalım ki, diyelim ki" gibi ifadeler kullanır. (Türkçe dil bilgisi — varsayım cümlesi (dilbilgisi.net; canlidershane.net))

9. "Sınava düzenli çalıştığı için başarılı oldu." cümlesinde vurgulanan anlam ilişkisi hangisidir?

1. Neden-sonuç
2. Amaç-sonuç
3. Koşul-sonuç
4. Karşılaştırma

"Düzenli çalıştığı için" ifadesi başarının nedenini bildirir; hem neden hem sonuç gerçekleşmiştir, bu bir neden-sonuç cümlesidir. (MEB Türkçe — sebep-sonuç cümlesi (meb.k12.tr PDF))

10. "Kitabı bir an önce bitirmek için sabaha kadar okudu." cümlesindeki anlam ilişkisi hangisidir?

1. Amaç-sonuç
2. Neden-sonuç
3. Koşul-sonuç
4. Karşılaştırma

"Bitirmek için" ifadesi bir amaç/niyet bildirdiğinden cümle amaç-sonuç cümlesidir; amacın gerçekleşip gerçekleşmediği kesin değildir. (KPSS Türkçe — amaç-sonuç cümlesi (kpsskonu.com; dopinghafiza.com))

11. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde neden-sonuç değil, amaç-sonuç ilişkisi vardır?

1. Erkenden yola çıktık ki treni kaçırmayalım.
2. Yoğun kar yağdığından yollar kapandı.
3. Elektrikler kesildiği için ders yarıda kaldı.
4. Uzun süre yürüdüğünden ayakları ağrıdı.

"Kaçırmayalım ki" bir niyet/amaç bildirir (amaç-sonuç); diğer cümlelerde gerçekleşmiş bir neden bir sonuca yol açmaktadır (neden-sonuç). (KPSS Türkçe — amaç-sonuç / sebep-sonuç (kpsskonu.com; meb.k12.tr PDF))

12. "Yağmur yağdıkça hava serinliyor." cümlesinde hangi anlam ilişkisi öne çıkmaktadır?

1. Koşul-sonuç
2. Amaç-sonuç
3. Karşılaştırma
4. Varsayım

"-dıkça" eki koşul anlamı katarak havanın serinlemesini yağmurun yağmasına bağlar; bu bir koşul-sonuç cümlesidir. (KPSS Türkçe — koşul-sonuç cümleleri (kpsskonu.com; dilbilgisi.net))

13. "Bu şairin dili sadedir; ancak imgeleri oldukça özgündür." cümlesiyle ilgili anlam bakımından hangisi söylenebilir?

1. Cümle bütünüyle öznel değerlendirme içerir.
2. Cümlenin ilk yargısı nesnel, ikincisi özneldir.
3. Cümle nesnel bir tanım cümlesidir.
4. Cümle bir neden-sonuç ilişkisi kurar.

"Sade" ve "özgün" nitelemeleri kişiden kişiye değişebilen kanıtlanamaz değerlendirmelerdir; bu nedenle her iki yargı da özneldir. (Türkçe dil bilgisi — öznel-nesnel yargı (dilbilgisi.net; cokbilgi.com))

14. İki varlık ya da durumun benzerlik veya farklılık yönünden bir arada değerlendirildiği, çoğunlukla "daha, en, göre, kadar, gibi" sözcüklerinin kullanıldığı cümle türü hangisidir?

1. Karşılaştırma cümlesi
2. Tanım cümlesi
3. Öneri cümlesi
4. Koşul cümlesi

Karşılaştırma cümlesinde en az iki öge üstünlük, azlık, çokluk gibi yönlerden değerlendirilir ve genellikle "daha, en, göre, kadar, gibi" sözcükleri bulunur. (Türkçe dil bilgisi — karşılaştırma cümleleri (dilbilgisi.net; turkedebiyati.org))

15. Bir sorunu çözmek ya da daha iyi bir sonuca ulaşmak için görüş sunan; genellikle "-meli/-malı, gerekir, -sa iyi olur" ifadeleri içeren cümle türü hangisidir?

1. Öneri (tavsiye) cümlesi
2. Varsayım cümlesi
3. Tanım cümlesi
4. Karşılaştırma cümlesi

Öneri cümlesi bir çözüm ya da daha iyi sonuç için görüş sunar ve genellikle "-meli/-malı, gerekir" gibi ifadeler taşır. (Türkçe dil bilgisi — öneri cümlesi (dilbilgisi.net))

16. Aşağıdaki cümlelerin hangisi bir öneri (tavsiye) bildirir?

1. Bu konuyu daha iyi anlamak için tekrar okumalısın.
2. Bu konu geçen hafta işlendi.
3. Bu konu kitabın üçüncü ünitesindedir.
4. Bu konu sınavda çıkmıştı.

"Tekrar okumalısın" bir tavsiye niteliği taşır; diğer seçenekler yalnızca bilgi aktaran nesnel yargılardır. (Türkçe dil bilgisi — öneri cümlesi (dilbilgisi.net))

17. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir olasılık (ihtimal) anlamı vardır?

1. Bu saatte otobüs gelmiş olabilir.
2. Otobüs saat sekizde geldi.
3. Otobüs durakta bekliyor.
4. Otobüs kırmızı renklidir.

"Gelmiş olabilir" ifadesi kesin olmayan, gerçekleşme ihtimali bulunan bir durumu bildirir; bu bir olasılık cümlesidir. (Türkçe dil bilgisi — olasılık/tahmin cümleleri (edebiyatokulu.org; cokbilgi.com))

18. "Galiba anahtarımı evde unuttum." cümlesi hangi duygu ya da düşünceyi yansıtır?

1. Tahmin / olasılık
2. Kesin bilgi
3. Öneri
4. Şart

"Galiba" sözcüğü konuşanın kesin olmayan bir çıkarımını gösterir; cümle tahmin/olasılık bildirir. (Türkçe dil bilgisi — olasılık/tahmin cümleleri (edebiyatokulu.org; cokbilgi.com))

19. "Ne yazık ki gezimiz yağmur yüzünden yarıda kaldı." cümlesinde hangi duygu sezdirilmektedir?

1. Üzüntü / hayıflanma
2. Sevinç
3. Küçümseme
4. Umut

"Ne yazık ki" ifadesi konuşanın üzüntü ve hayıflanma duygusunu doğrudan yansıtır. (Türkçe dil bilgisi — cümlede duygu bildiren ifadeler (dilbilgisi.net; turkedebiyati.org))

20. "Sonunda diploma törenine kavuştuk, içim içime sığmıyor!" cümlesinde ağır basan duygu hangisidir?

1. Sevinç / coşku
2. Pişmanlık
3. Endişe
4. Özlem

"İçim içime sığmıyor" deyimi büyük bir sevinç ve coşkuyu anlatır. (Türkçe dil bilgisi — cümlede duygu bildiren ifadeler (dilbilgisi.net; turkedebiyati.org))

21. "Keşke o teklifi kabul etseydim." cümlesinde hangi duygu öne çıkar?

1. Pişmanlık
2. Şaşkınlık
3. Sevinç
4. Öfke

"Keşke ...-seydim" yapısı yapılmamış bir şeye duyulan pişmanlığı dile getirir. (Türkçe dil bilgisi — cümlede duygu bildiren ifadeler (dilbilgisi.net; turkedebiyati.org))

22. "Bu kadar çabaya değer miydi bilmem; ama bir daha aynı yola girer miyim, hiç sanmam." cümlesinde konuşanın tutumu için en doğru yorum hangisidir?

1. Yaşadıklarından pişmanlık duyup kararsızlığını sezdirmektedir.
2. Kesin bir bilgi vererek durumu tanımlamaktadır.
3. Bir öneride bulunmaktadır.
4. Nesnel bir karşılaştırma yapmaktadır.

"Değer miydi bilmem" ve "hiç sanmam" ifadeleri pişmanlık ve kararsızlık duygusunu ima yoluyla sezdirir; kesin bir yargı yoktur. (Türkçe dil bilgisi — cümlede örtük anlam / duygu (dilbilgisi.net; paragraftahiz.com))

23. "Söylediklerini duyunca gözlerime inanamadım." cümlesinde baskın duygu hangisidir?

1. Şaşkınlık
2. Küçümseme
3. Sevinç
4. Nefret

"Gözlerime inanamadım" ifadesi beklenmedik bir durum karşısında duyulan şaşkınlığı anlatır. (Türkçe dil bilgisi — cümlede duygu bildiren ifadeler (dilbilgisi.net; turkedebiyati.org))

24. "Çocukluğumun geçtiği o sokakları bir kez daha görebilseydim..." cümlesinden çıkarılabilecek en uygun duygu hangisidir?

1. Özlem
2. Öfke
3. Küçümseme
4. Şaşkınlık

Geçmişe ait bir yeri yeniden görme isteği, cümlede özlem duygusunu sezdirir. (Türkçe dil bilgisi — cümlede duygu bildiren ifadeler / örtük anlam (dilbilgisi.net; paragraftahiz.com))

25. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde neden-sonuç (sebep-sonuç) ilişkisi vardır?

1. Yağmur yağdığı için maç ertelendi.
2. Seni görmek için buraya kadar geldim.
3. Sınavı kazanırsan tatile çıkacağız.
4. Bu kitap, çocuklar için yazılmış eğlenceli bir eserdir.

'Yağmur yağdığı için' bölümü, maçın ertelenmesinin nedenini bildirir; hem neden hem sonuç gerçekleşmiştir. Diğer seçeneklerde amaç, koşul veya nitelik anlamı vardır. (MEB Türkçe öğretim materyali — Sebep-Sonuç cümleleri)

26. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde amaç-sonuç ilişkisi vardır?

1. Hava soğuduğu için kalın giyindim.
2. Sağlıklı olmak için düzenli spor yapıyorum.
3. Çok çalıştığından yorgun düşmüş.
4. Elektrikler kesildiğinden dersi yapamadık.

'Sağlıklı olmak için' ifadesi eylemin bir amaca/niyete bağlı yapıldığını gösterir; amacın gerçekleşip gerçekleşmediği belli değildir. Diğer seçenekler neden-sonuç bildirir. (KPSS Türkçe cümlede anlam — amaç-sonuç cümleleri (kpsskonu.com))

27. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde koşul (şart) anlamı vardır?

1. Yağmur yağdığı için pikniği iptal ettik.
2. Erken kalkmak için alarm kurdum.
3. Ödevini bitirirsen dışarı çıkabilirsin.
4. Yorulduğundan hemen uyudu.

'Ödevini bitirirsen' bölümündeki '-se/-sa' şart eki, dışarı çıkmanın bir koşula bağlandığını gösterir. Diğer seçeneklerde neden ya da amaç anlamı vardır. (KPSS Türkçe cümlede anlam — koşul-sonuç cümleleri (kpsskonu.com; dilbilgisi.net))

28. Neden-sonuç ilişkisi kuran cümlelerde aşağıdaki ifadelerden hangisi kullanılmaz?

1. -diğinden
2. nedeniyle
3. -den dolayı
4. tutalım ki

'-diğinden, nedeniyle, -den dolayı' neden-sonuç bağlar; 'tutalım ki' ise varsayım cümlelerinde kullanılır. (MEB Türkçe öğretim materyali — Sebep-Sonuç cümleleri; varsayım cümlesi (dilbilgisi.net))

29. Amaç-sonuç cümlesini neden-sonuç cümlesinden ayıran temel özellik aşağıdakilerden hangisidir?

1. Amaç-sonuç cümlesinde yalnızca sonuç gerçekleşir; amacın gerçekleşip gerçekleşmediği belli değildir.
2. Amaç-sonuç cümlesinde hem neden hem sonuç kesin olarak gerçekleşmiştir.
3. Amaç-sonuç cümlesi yalnızca '-se/-sa' ekiyle kurulur.
4. Amaç-sonuç cümlesinde bir yargı başka bir yargının nedenini bildirir.

Amaç-sonuçta eylem bir niyete bağlıdır ve yalnızca sonuç gerçekleşir; neden-sonuçta ise hem neden hem sonuç gerçekleşmiştir. (KPSS Türkçe cümlede anlam — amaç-sonuç cümleleri (dopinghafiza.com))

30. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde koşul anlamı '-se/-sa' eki dışında bir ifadeyle sağlanmıştır?

1. Erken gelirsen yerini ayırırım.
2. İzin verirsen ben de geleyim.
3. Çok çalışmadıkça başarıya ulaşamazsın.
4. Yardım edersen işi çabuk bitiririz.

'Çalışmadıkça' ifadesindeki '-dikçe' eki, '-se/-sa' dışında koşul anlamı katan bir yapıdır; diğer seçeneklerde koşul '-se/-sa' ile sağlanmıştır. (KPSS Türkçe cümlede anlam — koşul-sonuç cümleleri (kpsskonu.com))

31. "Yollar karla kaplandığından okullar tatil edildi." cümlesiyle ilgili aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi doğrudur?

1. Cümlede bir varsayım söz konusudur.
2. Okulların tatil edilmesi bir amaca bağlanmıştır.
3. Yolların karla kaplanması, okulların tatil edilmesinin nedenidir.
4. Cümlede iki durum karşılaştırılmaktadır.

'-diğinden' ekiyle kurulan cümlede yolların karla kaplanması neden, okulların tatili sonuçtur. (MEB Türkçe öğretim materyali — Sebep-Sonuç cümleleri)

32. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'için' sözcüğü amaç anlamı katmaktadır?

1. Otobüsü kaçırdığı için işe geç kaldı.
2. Sınavda başarılı olmak için gece gündüz çalıştı.
3. Hasta olduğu için okula gelemedi.
4. Trafik sıkıştığı için toplantıya yetişemedik.

'Başarılı olmak için' bölümünde 'için', eylemin amacını/niyetini bildirir; diğerlerinde neden anlamı taşır. (KPSS Türkçe cümlede anlam — amaç-sonuç cümleleri (dopinghafiza.com))

33. "Yeter ki sen iste, gerisini ben hallederim." cümlesindeki anlam ilişkisi aşağıdakilerden hangisidir?

1. Neden-sonuç ilişkisi
2. Amaç-sonuç ilişkisi
3. Koşul-sonuç ilişkisi
4. Karşılaştırma ilişkisi

'Yeter ki' ifadesi koşul anlamı katar; işin halledilmesi, senin istemene bağlanmıştır. (KPSS Türkçe cümlede anlam — koşul-sonuç cümleleri (kpsskonu.com))

34. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde neden-sonuç ilişkisi YOKTUR?

1. Aşırı sıcaktan bitkiler kurudu.
2. Uzun süre susuz kaldığı için çiçekler soldu.
3. Bu gölge, ağaçların sık olmasından oluşuyor.
4. Belki yarın hava düzelir de gezmeye gideriz.

Son cümle 'belki' ile kurulan bir olasılık cümlesidir; diğerlerinde bir durum başka bir durumun nedenine bağlanmıştır. (MEB Türkçe öğretim materyali — Sebep-Sonuç cümleleri; olasılık cümleleri (cokbilgi.com))

35. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde amaç anlamı '-mek üzere' ifadesiyle sağlanmıştır?

1. Konuyu iyice anlamak üzere birkaç kez tekrar etti.
2. Yağmur yağmak üzere olduğundan içeri girdik.
3. Ders bitmek üzereyken zil çaldı.
4. Güneş batmak üzereydi.

'Anlamak üzere tekrar etti' cümlesinde '-mek üzere' amaç bildirir; diğerlerinde 'üzere' yaklaşma/az kalma anlamı taşır. (KPSS Türkçe cümlede anlam — amaç-sonuç cümleleri (kpsskonu.com))