🌾 Coğrafya — Türkiye'nin Beşeri ve Ekonomik Coğrafyası

1. TÜİK Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemi (ADNKS) 2023 sonuçlarına göre, 31 Aralık 2023 itibarıyla Türkiye'nin toplam nüfusu aşağıdakilerden hangisidir?

1. 85.372.377 kişi
2. 83.614.362 kişi
3. 78.741.053 kişi
4. 90.128.945 kişi

TÜİK ADNKS 2023 sonuçlarına göre Türkiye'nin toplam nüfusu 31 Aralık 2023 itibarıyla 85.372.377 kişidir. (TÜİK, Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemi Sonuçları 2023 (yayım tarihi 6 Şubat 2024))

2. ADNKS 2023 sonuçlarına göre Türkiye'nin nüfus yoğunluğu (bir kilometrekareye düşen kişi sayısı) aşağıdakilerden hangisidir?

1. 111 kişi/km²
2. 85 kişi/km²
3. 150 kişi/km²
4. 97 kişi/km²

2023 yılında Türkiye'nin nüfus yoğunluğu bir kilometrekareye 111 kişi olarak hesaplanmıştır. (TÜİK, Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemi Sonuçları 2023)

3. ADNKS 2023 sonuçlarına göre nüfusu en fazla olan il aşağıdakilerden hangisidir?

1. İstanbul
2. Ankara
3. İzmir
4. Bursa

İstanbul 15.655.924 kişi ile Türkiye'nin en kalabalık ilidir ve ülke nüfusunun yaklaşık %18,34'ünü barındırır. (TÜİK, Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemi Sonuçları 2023)

4. ADNKS 2023 sonuçlarına göre Türkiye'de nüfusu en az olan il aşağıdakilerden hangisidir?

1. Bayburt
2. Tunceli
3. Ardahan
4. Gümüşhane

2023 yılında 86.047 kişilik nüfusuyla Bayburt, Türkiye'nin nüfusu en az olan ilidir. (TÜİK, Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemi Sonuçları 2023)

5. ADNKS 2023 sonuçlarına göre nüfus yoğunluğu en yüksek ve en düşük olan iller aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?

1. En yüksek İstanbul, en düşük Tunceli
2. En yüksek Ankara, en düşük Bayburt
3. En yüksek İzmir, en düşük Ardahan
4. En yüksek İstanbul, en düşük Bayburt

2023'te nüfus yoğunluğu en yüksek il İstanbul (3.013 kişi/km²), en düşük il ise Tunceli'dir (12 kişi/km²). (TÜİK, Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemi Sonuçları 2023)

6. ADNKS 2023 sonuçlarına göre Türkiye'nin yıllık nüfus artış hızı, 2022'de binde 7,1 iken 2023'te kaça düşmüştür?

1. Binde 1,1
2. Binde 3,5
3. Binde 5,2
4. Binde 0,3

Yıllık nüfus artış hızı 2022'de binde 7,1 iken 2023'te binde 1,1'e gerilemiştir. (TÜİK, Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemi Sonuçları 2023)

7. ADNKS 2023 sonuçlarına göre Türkiye nüfusunun cinsiyete göre dağılımı aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?

1. Erkek %50,1; Kadın %49,9
2. Erkek %49,9; Kadın %50,1
3. Erkek %52,3; Kadın %47,7
4. Erkek %48,0; Kadın %52,0

2023 yılında erkek nüfus toplamın %50,1'ini, kadın nüfus ise %49,9'unu oluşturmuştur. (TÜİK, Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemi Sonuçları 2023)

8. ADNKS 2023 sonuçlarına göre Türkiye'nin ortanca yaşı (medyan yaş), 2022'de 33,5 iken 2023'te kaç olmuştur?

1. 34
2. 32
3. 36
4. 30

2023 yılında Türkiye'nin ortanca yaşı 34'e yükselmiştir (erkeklerde 33,2; kadınlarda 34,7). (TÜİK, Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemi Sonuçları 2023)

9. Ortanca yaşın (medyan yaş) yükselmesi ve yıllık nüfus artış hızının binde 7,1'den binde 1,1'e düşmesi birlikte değerlendirildiğinde, Türkiye nüfusuyla ilgili aşağıdaki yorumlardan hangisi en doğrudur?

1. Nüfus giderek yaşlanmakta ve artış hızı yavaşlamaktadır
2. Genç nüfus payı hızla artmaktadır
3. Nüfus mutlak sayı olarak azalmaya başlamıştır
4. Doğurganlık hızı yükselme eğilimindedir

Ortanca yaşın artması nüfusun yaşlanma eğilimini, artış hızının düşmesi ise nüfus büyümesinin yavaşladığını gösterir. (TÜİK, Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemi Sonuçları 2023)

10. İstanbul'un nüfus yoğunluğunun 3.013 kişi/km², Tunceli'nin ise 12 kişi/km² olması dikkate alındığında, Türkiye'de nüfus dağılışını etkileyen faktörlerle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

1. Sanayi, ticaret ve iş olanakları nüfusu belirli merkezlerde yoğunlaştırmaktadır
2. Nüfus, ülke geneline eşit biçimde dağılmıştır
3. Yükselti nüfus dağılışında hiçbir rol oynamaz
4. En yüksek yoğunluk kırsal illerde görülür

Sanayi, ticaret ve istihdam olanaklarının yoğunlaştığı İstanbul gibi merkezler yüksek yoğunluğa; engebeli ve ekonomik olanağı kısıtlı Tunceli gibi iller düşük yoğunluğa sahiptir. (TÜİK, Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemi Sonuçları 2023)

11. Türkiye idari olarak kaç ile, coğrafi olarak (1941 Birinci Türk Coğrafya Kongresi'ne göre) kaç bölgeye ayrılır?

1. 81 il, 7 coğrafi bölge
2. 80 il, 8 coğrafi bölge
3. 81 il, 9 coğrafi bölge
4. 77 il, 7 coğrafi bölge

Türkiye idari olarak 81 ile, coğrafi olarak ise 1941 Birinci Coğrafya Kongresi ile belirlenen 7 coğrafi bölgeye ayrılır. (Birinci Türk Coğrafya Kongresi (1941) bölge ayrımı; T.C. İçişleri Bakanlığı idari taksimat)

12. Türkiye'nin yüzölçümü bakımından en büyük ve en küçük illeri aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?

1. En büyük Konya, en küçük Yalova
2. En büyük Sivas, en küçük Kilis
3. En büyük Ankara, en küçük Yalova
4. En büyük Konya, en küçük Rize

Yüzölçümü bakımından en büyük il yaklaşık 38.873 km² ile Konya, en küçük il ise yaklaşık 847 km² ile Yalova'dır. (Harita Genel Müdürlüğü / il yüzölçümü verileri (KPSS Coğrafya standart bilgisi))

13. Konya yüzölçümü en büyük il olmasına rağmen nüfus yoğunluğu Türkiye ortalamasının altındadır; İstanbul ise küçük bir yüzölçümüne sahip olmasına karşın en yüksek yoğunluğa sahiptir. Bu durum aşağıdakilerden hangisiyle en iyi açıklanır?

1. Nüfus yoğunluğu, alanın büyüklüğünden çok nüfusun ekonomik olanaklara göre dağılışına bağlıdır
2. Yüzölçümü büyük olan iller her zaman daha kalabalıktır
3. Nüfus yoğunluğu yalnızca iklim koşullarına bağlıdır
4. Konya'nın yüzölçümü verisi hatalı hesaplanmıştır

Nüfus yoğunluğu nüfusun alana oranı olduğundan, geniş ama seyrek yerleşilen Konya düşük, küçük ama yoğun yerleşilen İstanbul yüksek yoğunluğa sahiptir. (TÜİK, Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemi Sonuçları 2023; il yüzölçümü verileri)

14. ADNKS 2023 sonuçlarına göre İstanbul ilinin nüfusu, Türkiye toplam nüfusunun yaklaşık yüzde kaçını oluşturmaktadır?

1. Yaklaşık %18
2. Yaklaşık %30
3. Yaklaşık %10
4. Yaklaşık %25

15.655.924 kişilik nüfusuyla İstanbul, Türkiye toplam nüfusunun yaklaşık %18,34'ünü barındırmaktadır. (TÜİK, Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemi Sonuçları 2023)

15. Türkiye'nin dünya rezervleri bakımından açık ara birinci sırada olduğu, Eti Maden'in dünyanın en büyük üreticisi konumunda bulunduğu maden aşağıdakilerden hangisidir?

1. Bor
2. Bakır
3. Krom
4. Demir

Dünya bor rezervlerinin yaklaşık %72'si Türkiye'de bulunur ve Eti Maden dünyanın en büyük bor üreticisidir. (Eti Maden Genel Müdürlüğü, 'Türkiye'de Bor' / 'Dünyada Bor')

16. Dünya bor rezervlerinin yaklaşık ne kadarı Türkiye'de bulunmaktadır?

1. Yaklaşık %72'si
2. Yaklaşık %35'i
3. Yaklaşık %50'si
4. Yaklaşık %90'ı

Eti Maden verilerine göre dünya bor rezervlerinin yaklaşık %72'si Türkiye'de yer alır. (Eti Maden Genel Müdürlüğü, 'Türkiye'de Bor' / 'Dünyada Bor')

17. Türkiye'de taşkömürü (koklaşabilir hard coal) çıkarımının yoğunlaştığı havza aşağıdakilerden hangisidir?

1. Ereğli-Zonguldak Havzası
2. Afşin-Elbistan Havzası
3. Soma Havzası
4. Tunçbilek Havzası

Türkiye'de taşkömürü çıkarımı büyük ölçüde Zonguldak ve çevresindeki Ereğli-Zonguldak Havzası'nda gerçekleşir. (Türkiye'de madencilik / KPSS Coğrafya (Madenler ve Enerji Kaynakları))

18. Bir öğrenci, koklaşabilir nitelikte taşkömürünün çıkarıldığı ve demir-çelik sanayisine hammadde sağlayan bölgeyi haritada göstermek istemektedir. Aşağıdaki illerden hangisini işaretlemelidir?

1. Zonguldak
2. Manisa (Soma)
3. Kahramanmaraş (Afşin-Elbistan)
4. Kütahya (Tunçbilek)

Koklaşabilir taşkömürü Türkiye'de yalnızca Zonguldak (Ereğli-Zonguldak Havzası) çevresinde çıkarılır; diğer havzalar linyit üretir. (Türkiye'de madencilik / KPSS Coğrafya (Madenler ve Enerji Kaynakları))

19. Güneydoğu Anadolu Projesi (GAP), aşağıdaki hangi iki akarsuyun havzalarında sulama ve enerji amaçlı entegre bir kalkınma projesidir?

1. Fırat ve Dicle
2. Kızılırmak ve Yeşilırmak
3. Sakarya ve Susurluk
4. Seyhan ve Ceyhan

GAP, Fırat ve Dicle havzalarında sulama ve enerji üretimini kapsayan entegre bir bölgesel kalkınma projesidir. (T.C. GAP Bölge Kalkınma İdaresi Başkanlığı, 'GAP Nedir?')

20. Güneydoğu Anadolu Projesi (GAP) toplam kaç ili kapsamaktadır?

1. 9 il
2. 7 il
3. 11 il
4. 5 il

GAP; Adıyaman, Batman, Diyarbakır, Gaziantep, Kilis, Mardin, Siirt, Şanlıurfa ve Şırnak olmak üzere 9 ili kapsar. (T.C. GAP Bölge Kalkınma İdaresi Başkanlığı, 'GAP Nedir?')

21. Fırat Nehri üzerinde GAP kapsamında inşa edilen, gövde hacmi bakımından Türkiye'nin en büyük barajı ve yapay göl alanı en büyük baraj gölünü oluşturan baraj aşağıdakilerden hangisidir?

1. Atatürk Barajı
2. Keban Barajı
3. Ilısu Barajı
4. Karakaya Barajı

Atatürk Barajı, Fırat üzerinde GAP kapsamında inşa edilmiş olup gövde hacmi ve baraj gölü alanı bakımından Türkiye'nin en büyüğüdür. (DSİ / GAP Bölge Kalkınma İdaresi Başkanlığı)

22. GAP kapsamında Fırat ve Dicle üzerinde çok sayıda baraj inşa edilmiştir. Bu barajların bölgeye sağladığı iki temel katkı aşağıdakilerin hangisinde birlikte doğru verilmiştir?

1. Tarımsal sulama ve hidroelektrik enerji üretimi
2. Petrol çıkarımı ve deniz taşımacılığı
3. Taşkömürü üretimi ve turizm
4. Bor madenciliği ve balıkçılık

GAP barajları, Fırat ve Dicle havzalarında tarım arazilerinin sulanmasını ve hidroelektrik enerji üretimini birlikte sağlamayı amaçlar. (T.C. GAP Bölge Kalkınma İdaresi Başkanlığı, 'GAP Nedir?')

23. Türkiye'nin ihracatında ve maden ekonomisinde stratejik önem taşıyan borun işlenmesi ve pazarlanmasından sorumlu kamu kuruluşu aşağıdakilerden hangisidir?

1. Eti Maden Genel Müdürlüğü
2. Türkiye Kömür İşletmeleri (TKİ)
3. Türkiye Taşkömürü Kurumu (TTK)
4. Devlet Su İşleri (DSİ)

Bor madeninin çıkarılması, işlenmesi ve pazarlanmasından Eti Maden Genel Müdürlüğü sorumludur ve kurum dünyanın en büyük bor üreticisidir. (Eti Maden Genel Müdürlüğü, 'Türkiye'de Bor' / 'Dünyada Bor')

24. Bir bölgede taşkömürü rezervlerinin bulunması, o bölgede aşağıdaki sanayi kollarından hangisinin kurulmasını ve gelişmesini en çok kolaylaştırır?

1. Demir-çelik (metalurji) sanayisi
2. Fındık işleme sanayisi
3. Bor kimyasalları sanayisi
4. Zeytinyağı üretim sanayisi

Koklaşabilir taşkömürü demir-çelik üretiminde kok kömürü olarak kullanıldığından, Zonguldak'ta olduğu gibi metalurji sanayisinin gelişmesini kolaylaştırır. (Türkiye'de madencilik / KPSS Coğrafya (Madenler ve Enerji Kaynakları))

25. GAP kapsamındaki iller arasında aşağıdakilerden hangisi yer almaz?

1. Konya
2. Şanlıurfa
3. Diyarbakır
4. Mardin

GAP illeri Adıyaman, Batman, Diyarbakır, Gaziantep, Kilis, Mardin, Siirt, Şanlıurfa ve Şırnak'tır; Konya İç Anadolu'da olup GAP kapsamında değildir. (T.C. GAP Bölge Kalkınma İdaresi Başkanlığı, 'GAP Nedir?')

26. İnsanların bir yerleşim biriminden bir başkasına sürekli veya uzun süreli olarak yerleşmek amacıyla yer değiştirmesine ne ad verilir?

1. Göç
2. Turizm
3. Ticaret
4. Ulaşım

Göç, insanların ekonomik, sosyal, siyasi veya doğal nedenlerle bir yerden başka bir yere sürekli ya da uzun süreli yerleşmek amacıyla yaptığı yer değiştirmedir. (KPSS Coğrafya — Türkiye'de Nüfus ve Göç (temel kavramlar))

27. TÜİK'in 2023 Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemi sonuçlarına göre, Türkiye nüfusunun yaklaşık %18,34'ünün ikamet ettiği ve nüfusu en fazla olan il hangisidir?

1. Ankara
2. İzmir
3. İstanbul
4. Bursa

2023 verilerine göre İstanbul, 15.655.924 kişilik nüfusuyla en kalabalık ildir ve ülke nüfusunun yaklaşık %18,34'ünü barındırır; bu durum büyük ölçüde iç göçün sonucudur. (TÜİK, Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemi Sonuçları 2023)

28. Bir ilde sanayi tesislerinin kapanması sonucu çok sayıda kişinin iş bulmak amacıyla başka illere taşınması hangi göç türüne örnektir?

1. Dış göç
2. İç göç
3. Mübadele göçü
4. Mevsimlik göç

Ülke sınırları içinde bir yerleşim biriminden diğerine yapılan sürekli yer değiştirmeler iç göç olarak adlandırılır; ekonomik nedenli iş göçü bunun tipik örneğidir. (KPSS Coğrafya — Türkiye'de Göç Türleri)

29. Kırsal alanlardan kentlere yönelen iç göçlerin temel (itici) nedenleri arasında aşağıdakilerden hangisi gösterilemez?

1. Tarımda makineleşme sonucu iş gücü ihtiyacının azalması
2. Miras yoluyla tarım arazilerinin küçülmesi
3. Kentlerdeki sağlık ve eğitim olanaklarının fazlalığı
4. Kırsalda erozyon ve toprak veriminin düşmesi

Kentlerdeki sağlık ve eğitim olanaklarının fazlalığı bir çekici (kentin çeken) faktördür; itici faktörler ise kırsalı terk ettiren olumsuz koşullardır. (KPSS Coğrafya — İç Göçün Nedenleri (itici-çekici faktörler))

30. Çukurova'ya pamuk hasadı döneminde başka bölgelerden gelip iş bittikten sonra memleketine dönen işçilerin hareketi hangi göç türüne girer?

1. Beyin göçü
2. Mevsimlik (geçici) göç
3. Sürekli iç göç
4. Zorunlu göç

Tarımsal üretim veya turizm gibi belirli dönemlerde iş gücü ihtiyacı nedeniyle yapılan ve sonrasında geri dönüşle sonuçlanan hareketler mevsimlik (geçici) göçtür; nüfusun kalıcı olarak yer değiştirmesine yol açmaz. (KPSS Coğrafya — Mevsimlik Göç)

31. Nitelikli, eğitimli iş gücünün daha iyi çalışma ve yaşam koşulları için başka bir ülkeye göç etmesine ne ad verilir?

1. Beyin göçü
2. Mübadele
3. Transhümans
4. Mevsimlik göç

Beyin göçü, iyi yetişmiş bilim insanı, mühendis, doktor gibi nitelikli iş gücünün genellikle gelişmiş ülkelere kalıcı olarak göç etmesidir. (KPSS Coğrafya — Dış Göç Türleri (beyin göçü))

32. 1923'te Türkiye ile Yunanistan arasında Lozan Antlaşması çerçevesinde yapılan ve iki ülke arasında karşılıklı nüfus değişimine dayanan göç türü aşağıdakilerden hangisidir?

1. Mevsimlik göç
2. Mübadele (nüfus değişimi) göçü
3. Beyin göçü
4. İşçi göçü

Mübadele, iki ülke arasında anlaşmayla yapılan karşılıklı ve zorunlu nüfus değişimidir; 1923 Türk-Yunan nüfus mübadelesi bunun en bilinen örneğidir. (KPSS Coğrafya / Tarih — Türk-Yunan Nüfus Mübadelesi (1923))

33. Aşağıdakilerden hangisi Türkiye'de hızlı ve düzensiz kentleşmenin doğurduğu sonuçlardan biri değildir?

1. Gecekondulaşmanın artması
2. Altyapı ve konut yetersizliği
3. Kırsal nüfusun toplam nüfus içindeki payının artması
4. Kentlerde işsizlik ve çarpık yapılaşma

Hızlı kentleşme kentsel nüfusu artırırken kırsal nüfusun payını azaltır; gecekondulaşma, altyapı yetersizliği ve işsizlik ise düzensiz kentleşmenin tipik sonuçlarıdır. (KPSS Coğrafya — Kentleşme ve Sonuçları)

34. Nüfusun büyük bölümünün tarım, hayvancılık gibi faaliyetlerle geçindiği ve genellikle nüfusu az olan yerleşmelere ne ad verilir?

1. Kentsel yerleşme
2. Kırsal yerleşme
3. Metropol
4. Konurbasyon

Kırsal yerleşmeler; köy, mahalle, mezra, oba, yayla gibi genellikle tarım ve hayvancılığa dayalı, nüfusu görece az yerleşim birimleridir. (KPSS Coğrafya — Yerleşme Türleri (kır-kent ayrımı))

35. Aşağıdaki yerleşme birimlerinden hangisi kırsal (geçici veya küçük) yerleşme türlerinden biri değildir?

1. Yayla
2. Mezra
3. Oba
4. Metropol

Yayla, mezra ve oba kırsal yerleşme birimleridir; metropol ise nüfusu ve etki alanı çok geniş büyük kentleri ifade eden kentsel bir yerleşme türüdür. (KPSS Coğrafya — Kırsal Yerleşme Birimleri)