Osmanlı Devleti, geleneksel kabule göre 1299 yılında Osman Gazi (Osman Bey) tarafından kuruldu. Bir uç beyliğinden imparatorluğa uzanan süreçte devlet, fetihler ve iskân siyasetiyle hızla büyüdü. Yükselme dönemine geçişin dönüm noktası, Fatih Sultan Mehmet (II. Mehmed) tarafından gerçekleştirilen İstanbul'un Fethi'dir (29 Mayıs 1453); bu fetihle Bizans İmparatorluğu sona erdi. Yavuz Sultan Selim, Mercidabık (24 Ağustos 1516) ve Ridaniye (22 Ocak 1517) savaşlarıyla Memlûk Devleti'ne son verdi; Mısır, Suriye ve Hicaz Osmanlı'ya katıldı ve halifelik Osmanlı'ya geçti.
Osmanlı, Kanuni Sultan Süleyman (1520–1566) döneminde altın çağını ve en geniş sınırlarına yaklaşan gücünü yaşadı. Bu 10. padişah döneminde Kanunname-i Âl-i Osman ile örfî hukuk düzenlendi; şer'î hukukun temellerini Şeyhülislam Ebussuud Efendi verdi.
Devlet teşkilatında toprak tımar sistemi ile yönetilir, askerî güç büyük ölçüde devşirme sistemine dayanırdı. I. Murad döneminde kurulan Yeniçeri Ocağı için devşirilen çocuklar Acemi Ocağı'nda eğitilip Kapıkulu ocaklarına asker olurdu. Kültür, sanat ve eğitim medreseler etrafında gelişti.
Duraklama döneminin başlangıcı olarak Sadrazam Sokullu Mehmet Paşa'nın ölümü (1579) kabul edilir. Başarısızlıkla sonuçlanan II. Viyana Kuşatması (14 Temmuz 1683) gerilemeye giriş dönüm noktasıdır. Aşağıdaki gelişmeler dağılma sürecinin kilometre taşlarıdır:
I. Dünya Savaşı sonrası dağılma hızlandı. TBMM'nin 1 Kasım 1922'de saltanatı kaldırmasıyla Osmanlı Devleti resmen sona erdi; son padişah VI. Mehmed (Vahdettin) 17 Kasım 1922'de ülkeyi terk etti.
1. Osmanlı Devleti'nin geleneksel olarak kabul edilen kuruluş tarihi ve kurucusu aşağıdakilerden hangisidir?
Osmanlı Devleti geleneksel olarak 1299 yılında Osman Gazi (Osman Bey) tarafından kurulmuş kabul edilir. (Türk Tarih Kurumu / KPSS Tarih müfredatı)
2. İstanbul'un fethi ve Bizans İmparatorluğu'nun sona ermesi hangi tarihte gerçekleşmiştir?
İstanbul, 29 Mayıs 1453'te Fatih Sultan Mehmet tarafından fethedilmiş ve Bizans İmparatorluğu sona ermiştir. (Türk Tarih Kurumu (ttk.gov.tr/istanbulun-fethi))
3. İstanbul'u fethederek Osmanlı Devleti'nde yükselme dönemine geçişi sağlayan padişah kimdir?
İstanbul'u 1453'te fetheden padişah II. Mehmed'dir; bu zaferle 'Fatih' unvanını almıştır. (Türk Tarih Kurumu; tr.wikipedia.org/wiki/İstanbul'un_Fethi)
4. Osmanlı Devleti'nin altın çağını yaşadığı ve en geniş sınırlarına yaklaştığı Kanuni Sultan Süleyman'ın saltanat dönemi hangi yıllar arasındadır?
Osmanlı'nın 10. padişahı Kanuni Sultan Süleyman 1520–1566 yılları arasında hüküm sürmüş, devlet bu dönemde en güçlü çağını yaşamıştır. (tr.wikipedia.org/wiki/I._Süleyman; osmanlitarihi.net)
5. Kanuni Sultan Süleyman, Osmanlı Devleti'nin kaçıncı padişahıdır?
Kanuni Sultan Süleyman (I. Süleyman) Osmanlı Devleti'nin 10. padişahıdır. (tr.wikipedia.org/wiki/I._Süleyman)
6. Yavuz Sultan Selim'in Memlûk Devleti'ne son verdiği ve halifeliğin Osmanlı'ya geçmesini sağlayan savaşlar aşağıdakilerden hangisidir?
Yavuz Sultan Selim, 1516 Mercidabık ve 1517 Ridaniye savaşlarıyla Memlûk Devleti'ne son vermiş, Mısır-Suriye-Hicaz Osmanlı'ya katılmış ve halifelik Osmanlı'ya geçmiştir. (tr.wikipedia.org/wiki/Büyük_Mısır_Seferi; TDV İslâm Ansiklopedisi)
7. Yavuz Sultan Selim'in Memlûk Devleti'ni yıkarak Mısır'ı Osmanlı topraklarına kattığı Ridaniye Savaşı'nın tarihi aşağıdakilerden hangisidir?
Ridaniye Savaşı 22 Ocak 1517'de yapılmış, Mercidabık Savaşı ise 24 Ağustos 1516'da gerçekleşmiştir. (tr.wikipedia.org/wiki/Büyük_Mısır_Seferi; TDV İslâm Ansiklopedisi)
8. Halifeliğin Osmanlı Devleti'ne geçmesini sağlayan ve ilk Osmanlı halifesi kabul edilen padişah kimdir?
1517 Mısır Seferi sonrası halifelik Osmanlı'ya geçmiş ve Yavuz Sultan Selim ilk Osmanlı halifesi olmuştur. (tr.wikipedia.org/wiki/Büyük_Mısır_Seferi; TDV İslâm Ansiklopedisi)
9. Bir öğrenci, İstanbul'un fethinin Osmanlı tarihi açısından önemini açıklamak istiyor. Aşağıdakilerden hangisi bu fethin doğrudan sonuçlarından biridir?
1453'teki fetih ile Bizans İmparatorluğu sona ermiştir; halifeliğin geçişi ve Memlûk'ün yıkılması ise 1517 Mısır Seferi'nin sonuçlarıdır. (Türk Tarih Kurumu (ttk.gov.tr/istanbulun-fethi))
10. Aşağıdaki olaylar kronolojik olarak sıralandığında hangisi en erken (en önce) gerçekleşmiştir?
Kuruluş 1299, İstanbul'un fethi 1453, Ridaniye 1517, Kanuni'nin tahta çıkışı 1520'dir; en erken olay kuruluştur. (Türk Tarih Kurumu / KPSS Tarih müfredatı)
11. Devşirme sistemine dayalı olarak kurulan ve devşirilen çocukların asker olarak yetiştirildiği Yeniçeri Ocağı hangi padişah döneminde kurulmuştur?
Yeniçeri Ocağı, I. Murad (Murad Hüdavendigar) döneminde devşirme sistemine dayalı olarak kurulmuştur. (TÜBİTAK Ansiklopedi (ansiklopedi.tubitak.gov.tr/ansiklopedi/devsirme_sistemi))
12. Osmanlı'da devşirilen çocukların askere alınmadan önce eğitildikleri ocak aşağıdakilerden hangisidir?
Devşirme sistemiyle toplanan çocuklar önce Acemi Ocağı'nda eğitilir, ardından Kapıkulu ocaklarına asker olarak verilirdi. (TÜBİTAK Ansiklopedi (ansiklopedi.tubitak.gov.tr/ansiklopedi/devsirme_sistemi); bikifi.com)
13. Devşirme sistemiyle toplanan çocuklar Acemi Ocağı'ndaki eğitimlerinin ardından hangi askeri sınıfa katılırlardı?
Devşirilen çocuklar Acemi Ocağı'nda yetiştirildikten sonra Yeniçeri gibi Kapıkulu ocaklarına asker olarak verilirdi. (TÜBİTAK Ansiklopedi (ansiklopedi.tubitak.gov.tr/ansiklopedi/devsirme_sistemi))
14. Kanuni Sultan Süleyman döneminde örfî hukukun düzenlendiği kanun kitabı aşağıdakilerden hangisidir?
Kanuni Sultan Süleyman döneminde hazırlanan Kanunname-i Âl-i Osman ile örfî (padişahın koyduğu) hukuk düzenlenmiştir. (tr.wikipedia.org/wiki/I._Süleyman; osmanlitarihi.net)
15. Kanuni Sultan Süleyman döneminde dinî/şer'î hukukun temellerini veren ve fetvalarıyla tanınan şeyhülislam kimdir?
Kanuni döneminde şer'î hukukun temellerini Şeyhülislam Ebussuud Efendi vermiştir. (tr.wikipedia.org/wiki/I._Süleyman; osmanlitarihi.net)
16. Osmanlı hukuk sistemi örfî ve şer'î hukuk olmak üzere iki temele dayanıyordu. Buna göre 'örfî hukuk' aşağıdakilerden hangisiyle doğru şekilde ilişkilendirilir?
Örfî hukuk, padişahın iradesiyle konulan kuralları ifade eder ve Kanuni döneminde Kanunname-i Âl-i Osman ile düzenlenmiştir; şer'î hukukun temellerini ise Ebussuud Efendi vermiştir. (tr.wikipedia.org/wiki/I._Süleyman; osmanlitarihi.net)
17. Osmanlı'da devşirme sistemi hangi tür bir kurumu ifade eder?
Devşirme sistemi, Osmanlı'da genellikle Hristiyan tebaadan toplanan çocukların eğitilerek asker ve devlet görevlisi olarak yetiştirilmesi kurumudur. (TÜBİTAK Ansiklopedi (ansiklopedi.tubitak.gov.tr/ansiklopedi/devsirme_sistemi))
18. Bir aday, Yeniçeri Ocağı ile devşirme sistemi arasındaki ilişkiyi açıklayacaktır. Aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
Yeniçeri Ocağı, devşirme sistemine dayalı bir Kapıkulu ocağı olup I. Murad döneminde kurulmuştur. (TÜBİTAK Ansiklopedi; bikifi.com)
19. Osmanlı klasik döneminde duraklama döneminin başlangıcı kabul edilen olay aşağıdakilerden hangisidir?
Osmanlı klasik dönem duraklamasının başlangıcı olarak genellikle Sadrazam Sokullu Mehmet Paşa'nın 1579'daki ölümü kabul edilir. (KPSS Tarih müfredatı; tarihtendersler.com/duraklama-donemi-1579-1699)
20. Bir aday, Osmanlı'nın Avrupa'daki ilerleyişinin durduğu ve gerilemeye giriş dönüm noktası kabul edilen olayı belirtmek istiyor. Buna göre aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
14 Temmuz 1683'te başlayan II. Viyana Kuşatması'nın başarısızlığı, Osmanlı'nın Avrupa'daki ilerleyişinin durduğu ve gerilemeye giriş dönüm noktası kabul edilir. (tr.wikipedia.org/wiki/II._Viyana_Kuşatması)
21. Osmanlı Devleti'nin ilk büyük çaplı toprak kaybı ve gerileme döneminin başlangıcı kabul edilen antlaşma aşağıdakilerden hangisidir?
26 Ocak 1699'da imzalanan Karlofça Antlaşması, Osmanlı'nın Kutsal İttifak karşısında yaşadığı ilk büyük çaplı toprak kaybıdır ve gerileme döneminin başlangıcı sayılır. (tr.wikipedia.org/wiki/Karlofça_Antlaşması)
22. Karlofça Antlaşması Osmanlı Devleti ile aşağıdaki hangi ittifak arasında imzalanmıştır?
Karlofça Antlaşması (1699), Osmanlı ile Kutsal İttifak (Avusturya, Venedik, Lehistan) arasında imzalanmıştır. (tr.wikipedia.org/wiki/Karlofça_Antlaşması)
23. Osmanlı tarihinde dönemler kronolojik olarak sıralandığında, aşağıdaki olaylardan hangisi 'yükselme' döneminin başlangıcını simgeler?
1453 İstanbul'un fethi yükselme dönemine geçiş kabul edilirken; 1579 duraklamanın, 1683 ve 1699 ise gerilemenin dönüm noktalarıdır. (Türk Tarih Kurumu; KPSS Tarih müfredatı)
24. Osmanlı Devleti'nde Kanunname-i Âl-i Osman ile örfî hukuku düzenleyen padişah aşağıdakilerden hangisidir?
Örfî hukuku düzenleyen Kanunname-i Âl-i Osman, Kanuni Sultan Süleyman döneminde hazırlanmıştır; bu nedenle padişaha 'Kanuni' unvanı verilmiştir. (tr.wikipedia.org/wiki/I._Süleyman; osmanlitarihi.net)
25. İstanbul'un fethi hangi tarihte ve hangi Osmanlı padişahı döneminde gerçekleşmiştir?
İstanbul 29 Mayıs 1453'te Fatih Sultan Mehmet (II. Mehmed) tarafından fethedilmiş, Bizans İmparatorluğu sona ermiştir. (Türk Tarih Kurumu (ttk.gov.tr/istanbulun-fethi); tr.wikipedia.org/wiki/İstanbul'un_Fethi)
26. İstanbul'un 1453'te fethedilmesiyle hangi devlet tarihe karışmıştır?
İstanbul'un fethiyle Bizans (Doğu Roma) İmparatorluğu sona ermiş ve Osmanlı yükselme dönemine geçmiştir. (Türk Tarih Kurumu (ttk.gov.tr/istanbulun-fethi); tr.wikipedia.org/wiki/İstanbul'un_Fethi)
27. Fatih Sultan Mehmet'e "Fatih" (Fetheden) unvanını kazandıran olay aşağıdakilerden hangisidir?
II. Mehmed, 1453'te İstanbul'u fethettiği için "Fatih" (Fetheden) unvanıyla anılır. (Türk Tarih Kurumu (ttk.gov.tr/istanbulun-fethi); tr.wikipedia.org/wiki/İstanbul'un_Fethi)
28. Osmanlı Devleti'nin en geniş sınırlarına yaklaştığı ve altın çağını yaşadığı kabul edilen padişah kimdir?
1520–1566 arasında hüküm süren Kanuni Sultan Süleyman döneminde Osmanlı gücünün ve topraklarının zirvesine ulaşılmıştır. (tr.wikipedia.org/wiki/I._Süleyman; osmanlitarihi.net)
29. Kanuni Sultan Süleyman'ın saltanat dönemi aşağıdakilerden hangisidir?
Osmanlı'nın 10. padişahı Kanuni Sultan Süleyman 1520'den 1566'ya kadar hüküm sürmüştür. (tr.wikipedia.org/wiki/I._Süleyman; osmanlitarihi.net)
30. Kanuni Sultan Süleyman, Osmanlı padişahları sıralamasında kaçıncı padişahtır?
Kanuni Sultan Süleyman (I. Süleyman) Osmanlı Devleti'nin 10. padişahıdır. (tr.wikipedia.org/wiki/I._Süleyman; osmanlitarihi.net)
31. Yavuz Sultan Selim'in Memlûk Devleti'ne son verdiği savaşlar aşağıdakilerden hangisidir?
Yavuz Sultan Selim, 1516 Mercidabık ve 1517 Ridaniye savaşlarıyla Memlûk Devleti'ne son vermiştir. (tr.wikipedia.org/wiki/Büyük_Mısır_Seferi; TDV İslâm Ansiklopedisi)
32. Yavuz Sultan Selim'in Ridaniye Savaşı hangi tarihte gerçekleşmiştir?
Mercidabık Savaşı 24 Ağustos 1516'da, Ridaniye Savaşı ise 22 Ocak 1517'de yapılmıştır. (tr.wikipedia.org/wiki/Büyük_Mısır_Seferi; TDV İslâm Ansiklopedisi)
33. Halifeliğin Osmanlı Devleti'ne geçmesini sağlayan ve ilk Osmanlı halifesi olan padişah kimdir?
Yavuz Sultan Selim'in Mısır seferiyle Suriye, Mısır ve Hicaz Osmanlı'ya katılmış, halifelik Osmanlı'ya geçmiş ve Yavuz ilk Osmanlı halifesi olmuştur. (tr.wikipedia.org/wiki/Büyük_Mısır_Seferi; TDV İslâm Ansiklopedisi)
34. Yavuz Sultan Selim'in Mısır seferi sonucunda aşağıdaki bölgelerden hangileri Osmanlı topraklarına katılmıştır?
Memlûk Devleti'nin yıkılmasıyla Mısır, Suriye ve Hicaz bölgeleri Osmanlı topraklarına katılmıştır. (tr.wikipedia.org/wiki/Büyük_Mısır_Seferi; TDV İslâm Ansiklopedisi)
35. Bir öğrenci, İstanbul'un fethinin "Osmanlı yükselme dönemine geçişin" simgesi sayılmasının nedenini açıklamak istiyor. Aşağıdaki gerekçelerden hangisi doğrudur?
1453'te Bizans'ın sona ermesi ve İstanbul'un başkent olmasıyla Osmanlı, yükselme dönemine geçen büyük bir imparatorluk hâline gelmiştir; halifelik ise 1517'de Yavuz döneminde geçmiştir. (Türk Tarih Kurumu (ttk.gov.tr/istanbulun-fethi); tr.wikipedia.org/wiki/İstanbul'un_Fethi)