⛰️ Coğrafya — Türkiye'nin Fiziki Coğrafyası

1. Türkiye'nin matematik (mutlak) konumu yaklaşık olarak hangi paralel ve meridyen aralığında yer alır?

1. 36°–42° Kuzey paralelleri ile 26°–45° Doğu meridyenleri arasında
2. 20°–30° Güney paralelleri ile 26°–45° Doğu meridyenleri arasında
3. 36°–42° Güney paralelleri ile 26°–45° Batı meridyenleri arasında
4. 10°–20° Kuzey paralelleri ile 0°–15° Doğu meridyenleri arasında

Türkiye yaklaşık 36°–42° Kuzey enlemleri ile 26°–45° Doğu boylamları arasında yer alır; bu nedenle Kuzey Yarım Küre'de ve orta kuşaktadır. (MGM — Türkiye İklimi yayını; MEB Coğrafya ders programı (Türkiye'nin Coğrafi Konumu))

2. Matematik konumu göz önüne alındığında Türkiye hangi yarım kürede ve hangi kuşakta bulunur?

1. Kuzey Yarım Küre ve orta kuşak
2. Güney Yarım Küre ve tropikal kuşak
3. Kuzey Yarım Küre ve kutup kuşağı
4. Güney Yarım Küre ve orta kuşak

36°–42° Kuzey enlemleri arasında yer alması, Türkiye'nin Kuzey Yarım Küre'de ve orta (ılıman) kuşakta bulunduğunu gösterir. (MGM — Türkiye İklimi yayını; MEB Coğrafya (Türkiye'nin Coğrafi Konumu))

3. Türkiye'nin en kuzeyi ile en güneyi arasında yaklaşık kaç paralel (enlem) farkı vardır?

1. 6 paralel
2. 19 paralel
3. 76 paralel
4. 3 paralel

Türkiye 36° ile 42° Kuzey enlemleri arasında yer aldığından en kuzey ile en güney arasında yaklaşık 6 paralel farkı bulunur. (MEB Coğrafya ders kitabı — Türkiye'nin Matematik Konumu)

4. Türkiye'nin en kuzeyi ile en güneyi arasındaki yaklaşık kuzey-güney kara mesafesi ne kadardır?

1. Yaklaşık 666 km
2. Yaklaşık 1.500 km
3. Yaklaşık 76 km
4. Yaklaşık 2.000 km

Yaklaşık 6 paralellik enlem farkına karşılık gelen kuzey-güney mesafe yaklaşık 666 km'dir. (MEB Coğrafya ders kitabı — Türkiye'nin Matematik Konumu)

5. Türkiye'nin en doğusu ile en batısı arasında yaklaşık kaç meridyen (boylam) farkı vardır?

1. 19 meridyen
2. 6 meridyen
3. 45 meridyen
4. 76 meridyen

Türkiye 26° ile 45° Doğu boylamları arasında yer aldığından doğu-batı yönünde yaklaşık 19 meridyen farkı bulunur. (MEB Coğrafya ders kitabı — Türkiye'nin Matematik Konumu)

6. Türkiye'nin en doğusu ile en batısı arasında 19 meridyen fark olduğuna göre, iki uç nokta arasındaki yerel (mahalli) saat farkı yaklaşık kaç dakikadır?

1. 76 dakika
2. 19 dakika
3. 45 dakika
4. 152 dakika

Her meridyen farkı 4 dakika yerel saat farkı doğurur; 19 × 4 = 76 dakikadır. (MEB Coğrafya ders kitabı — Türkiye'nin Matematik Konumu)

7. Türkiye'de en doğudaki nokta ile en batıdaki nokta karşılaştırıldığında, güneşin doğuşu bakımından aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

1. Güneş en doğudaki noktada, en batıdaki noktadan yaklaşık 76 dakika önce doğar
2. Güneş her iki noktada da aynı anda doğar
3. Güneş en batıdaki noktada yaklaşık 76 dakika önce doğar
4. Güneş en doğudaki noktada yaklaşık 19 dakika önce doğar

Doğuda yer alan noktalarda güneş daha erken doğar; 19 meridyenlik farka karşılık gelen yaklaşık 76 dakikalık yerel saat farkı vardır. (MEB Coğrafya ders kitabı — Türkiye'nin Matematik Konumu)

8. Türkiye'de dört mevsimin belirgin olarak yaşanmasının temel nedeni matematik konumun hangi özelliğidir?

1. Orta kuşakta (ılıman kuşak) yer alması
2. Ekvator üzerinde bulunması
3. Kutup dairesi içinde yer alması
4. Güney Yarım Küre'de bulunması

Orta (ılıman) kuşakta yer alması, Türkiye'de dört mevsimin belirgin biçimde yaşanmasının başlıca nedenidir. (MGM — Türkiye İklimi yayını; MEB Coğrafya — Matematik Konumun Sonuçları)

9. Türkiye toprakları hangi iki kıtanın kesişme noktasında yer alır ve büyük bölümü hangi yarımadadadır?

1. Asya ile Avrupa'nın kesişiminde; büyük bölümü Anadolu (Asya) yarımadasında
2. Afrika ile Avrupa'nın kesişiminde; büyük bölümü Trakya'da
3. Asya ile Amerika'nın kesişiminde; büyük bölümü Anadolu'da
4. Avrupa ile Okyanusya'nın kesişiminde; büyük bölümü Asya'da

Türkiye, Asya ile Avrupa'nın kesişme noktasında yer alır ve topraklarının büyük bölümü Anadolu (Asya) yarımadasındadır; bu özel (göreceli) konumun bir sonucudur. (MEB Coğrafya ders kitabı — Türkiye'nin Özel (Göreceli) Konumu)

10. Türkiye'nin kaç sınır komşusu vardır?

1. 8
2. 6
3. 5
4. 10

Türkiye'nin 8 sınır komşusu vardır: Yunanistan, Bulgaristan, Gürcistan, Ermenistan, Nahçıvan (Azerbaycan), İran, Irak ve Suriye. (MEB Sosyal Bilgiler/Coğrafya — Türkiye'nin Komşuları; T.C. Dışişleri Bakanlığı ülke bilgileri)

11. Aşağıdaki ülkelerden hangisi Türkiye'nin kara sınır komşusu DEĞİLDİR?

1. Rusya
2. Bulgaristan
3. İran
4. Suriye

Türkiye'nin sınır komşuları Yunanistan, Bulgaristan, Gürcistan, Ermenistan, Nahçıvan, İran, Irak ve Suriye'dir; Rusya ile kara sınırı yoktur. (MEB Coğrafya — Türkiye'nin Komşuları; T.C. Dışişleri Bakanlığı ülke bilgileri)

12. Türkiye'nin yüzölçümü (ada ve göller dahil, BM verilerine göre) yaklaşık kaç km²'dir?

1. Yaklaşık 783.562 km²
2. Yaklaşık 500.000 km²
3. Yaklaşık 1.200.000 km²
4. Yaklaşık 300.000 km²

Birleşmiş Milletler verilerine göre Türkiye'nin yüzölçümü yaklaşık 783.562 km²'dir. (Vikipedi 'Türkiye coğrafyası' — Birleşmiş Milletler yüzölçümü verisi)

13. Türkiye'nin en yüksek dağı hangisidir ve zirvesi yaklaşık kaç metre yüksekliktedir?

1. Ağrı Dağı — 5.137 m
2. Erciyes Dağı — 3.917 m
3. Süphan Dağı — 4.058 m
4. Kaçkar Dağı — 3.937 m

Türkiye'nin en yüksek dağı Ağrı Dağı'dır; zirvesi (Atatürk Zirvesi) 5.137 m yüksekliğindedir ve Iğdır–Ağrı illeri sınırındadır. (Vikipedi 'Ağrı Dağı' maddesi)

14. Kuzey Anadolu Fay Hattı (KAF) ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

1. Sağ yönlü doğrultu atımlı, 1.000 km'den uzun ve Türkiye'nin en aktif fay hatlarından biridir
2. Ters (bindirme) fay olup uzunluğu 100 km'yi geçmez
3. Türkiye'nin güneyinde, Akdeniz kıyısı boyunca uzanan tek fay hattıdır
4. Sönmüş (aktif olmayan) bir fay olup deprem üretmez

KAF, sağ yönlü doğrultu atımlı, 1.000 km'den uzun bir fay zonu olup Türkiye'nin en uzun ve en aktif fay hatlarından biridir. (AFAD / MTA — Türkiye Diri Fay Haritası; MEB Coğrafya — Türkiye'nin Yer Şekilleri ve Depremselliği)

15. Türkiye'nin sık deprem yaşamasının temel nedeni özel konumunun hangi özelliğiyle açıklanır?

1. Tektonik bakımdan aktif bir kuşakta, diri fay hatları üzerinde yer alması
2. Ekvator üzerinde bulunması
3. Deniz seviyesinin altında olması
4. Kutup kuşağında yer alması

Türkiye tektonik olarak aktif bir kuşakta, KAF gibi diri fay hatları üzerinde yer aldığından deprem riski yüksektir. (AFAD / MTA — Türkiye Diri Fay Haritası; MEB Coğrafya — Türkiye'nin Depremselliği)

16. Kaynağından döküldüğü denize kadar tamamı Türkiye toprakları içinde kalan en uzun akarsu hangisidir?

1. Kızılırmak
2. Fırat
3. Dicle
4. Sakarya

Tamamı Türkiye içinde kalıp yine Türkiye'de denize (Karadeniz) dökülen en uzun akarsu, yaklaşık 1.355 km ile Kızılırmak'tır. (Vikipedi 'Kızılırmak' maddesi; MEB Coğrafya — Türkiye'nin Akarsuları)

17. Kızılırmak yaklaşık kaç km uzunluğundadır ve hangi denize dökülür?

1. Yaklaşık 1.355 km — Karadeniz
2. Yaklaşık 1.263 km — Akdeniz
3. Yaklaşık 800 km — Ege Denizi
4. Yaklaşık 500 km — Marmara Denizi

Kızılırmak yaklaşık 1.355 km uzunluğundadır ve Karadeniz'e dökülür. (Vikipedi 'Kızılırmak' maddesi; MEB Coğrafya — Türkiye'nin Akarsuları)

18. Fırat, Türkiye sınırları içindeki bölümü itibarıyla en uzun akarsudur; ancak tamamı ülke içinde kalan en uzun akarsu neden Kızılırmak sayılır?

1. Fırat, Suriye ve Irak'tan da geçtiği için tamamı Türkiye'de kalmaz
2. Fırat Türkiye'de denize dökülmez, bu yüzden akarsu sayılmaz
3. Fırat aslında Kızılırmak'tan daha kısadır
4. Fırat yalnızca yaz aylarında aktığı için sayılmaz

Fırat'ın Türkiye'deki bölümü yaklaşık 1.263 km olsa da Suriye ve Irak'tan geçtiği için tamamı ülke içinde kalmaz; bu nedenle tamamı Türkiye'de kalan en uzun akarsu Kızılırmak'tır. (Vikipedi 'Fırat' maddesi; MEB Coğrafya — Türkiye'nin Akarsuları)

19. Türkiye'nin en büyük gölü hangisidir?

1. Van Gölü
2. Tuz Gölü
3. Beyşehir Gölü
4. İznik Gölü

Türkiye'nin en büyük gölü, yaklaşık 3.713 km² yüzölçümü ile Van Gölü'dür. (Vikipedi 'Van Gölü' maddesi)

20. Van Gölü'nün yüzölçümü yaklaşık ne kadardır ve suyu bakımından hangi özelliğiyle bilinir?

1. Yaklaşık 3.713 km² — dünyanın en büyük sodalı (soda) gölüdür
2. Yaklaşık 1.000 km² — dünyanın en büyük tatlı su gölüdür
3. Yaklaşık 5.000 km² — dünyanın en tuzlu gölüdür
4. Yaklaşık 500 km² — dünyanın en derin tatlı su gölüdür

Van Gölü yaklaşık 3.713 km² yüzölçümüne sahiptir ve dünyanın en büyük sodalı (soda) gölüdür. (Vikipedi 'Van Gölü' maddesi)

21. Van Gölü hangi oluşum sürecine göre bir göl türüne örnektir?

1. Volkanik set gölü (Nemrut volkanizması sonucu oluşmuştur)
2. Buzul (sirk) gölü
3. Karstik (erime) gölü
4. Baraj (yapay) gölü

Van Gölü, Nemrut volkanizması sonucu lav akıntılarının vadinin önünü kapatmasıyla oluşmuş bir volkanik set gölüdür. (Vikipedi 'Van Gölü' maddesi)

22. Türkiye'de akarsuların rejimlerinin (akım düzenlerinin) genellikle düzensiz olmasının başlıca nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

1. Beslendikleri yağış rejiminin mevsimlere göre değişmesi ve yer yer eriyen karların etkisi
2. Tamamının okyanuslardan beslenmesi
3. Hepsinin denizlerden içeriye doğru akması
4. Tümünün yalnızca yer altı sularıyla beslenmesi

Türkiye akarsularının çoğu yağmur ve eriyen kar sularıyla beslendiğinden, yağışın mevsimlere göre değişmesi akım düzenlerini (rejimlerini) düzensizleştirir. (MEB Coğrafya — Türkiye'nin Akarsuları ve Su Kaynakları)

23. Bir öğrenci 'Türkiye'nin en çok yağış alan kıyıları' üzerine sunum yapacaktır. Aşağıdakilerden hangisini vurgulaması doğru olur?

1. Karadeniz kıyıları, özellikle Doğu Karadeniz, yıl boyu yağış alır ve en çok yağış düşen kesimdir
2. Güneydoğu Anadolu her mevsim en çok yağış alan bölgedir
3. İç Anadolu, Karadeniz'den daha fazla yağış alır
4. Akdeniz kıyıları yaz aylarında en çok yağışı alır

Karadeniz iklimi her mevsim yağışlıdır ve Türkiye'nin en çok yağış alan kesimi Karadeniz kıyıları, özellikle Doğu Karadeniz'dir. (MGM — Türkiye İklimi yayını; MEB Coğrafya — İklim Tipleri)

24. Akdeniz ikliminin görüldüğü bir kıyı bölgesindeki akarsu için aşağıdakilerden hangisi beklenir?

1. Yaz aylarında akımı en düşük düzeye iner, çünkü yaz kuraklığı belirgindir
2. Yaz aylarında akımı en yüksek düzeye çıkar, çünkü en çok yağış yazın düşer
3. Yıl boyu akımı sabit kalır, çünkü her mevsim eşit yağış alır
4. Kışın akımı en düşük düzeye iner, çünkü kışın hiç yağış olmaz

Akdeniz ikliminde yazlar kurak, kışlar yağışlı olduğundan akarsuların akımı yazın en düşük, kışın ise en yüksek düzeye ulaşır. (MGM — Türkiye İklimi yayını; MEB Coğrafya — İklim Tipleri ve Su Kaynakları)

25. Karasal iklimin etkili olduğu İç Anadolu'daki bir akarsu için, kar erimelerinin akım üzerindeki etkisi genellikle ne zaman en belirgindir?

1. İlkbaharda, kar erimeleri nedeniyle akım yükselir
2. Yaz ortasında, sıcaklık ve kuraklık en yüksekken
3. Sonbaharda, don olayları başladığında
4. Kışın, akarsuların çoğu tamamen donduğunda

Karasal iklimde kış boyunca biriken kar ilkbaharda eridiğinden akarsuların akımı ilkbaharda yükselir. (MGM — Türkiye İklimi yayını; MEB Coğrafya — İklim Tipleri ve Akarsu Rejimleri)

26. Türkiye'nin en yüksek dağı ve zirvesinin yaklaşık yüksekliği aşağıdakilerden hangisidir?

1. Ağrı Dağı — yaklaşık 5.137 m
2. Erciyes Dağı — yaklaşık 3.917 m
3. Kaçkar Dağı — yaklaşık 3.937 m
4. Süphan Dağı — yaklaşık 4.058 m

Türkiye'nin en yüksek dağı Ağrı Dağı'dır; Atatürk Zirvesi yaklaşık 5.137 m yüksekliğindedir. (Vikipedi 'Ağrı Dağı' maddesi)

27. Türkiye'nin en yüksek dağı olan Ağrı Dağı hangi illerin sınırında yer alır?

1. Iğdır ve Ağrı illeri sınırında
2. Van ve Bitlis illeri sınırında
3. Kayseri ve Nevşehir illeri sınırında
4. Rize ve Artvin illeri sınırında

Ağrı Dağı (Büyük Ağrı), Iğdır ile Ağrı illerinin sınırında yer alan volkanik kökenli bir dağdır. (Vikipedi 'Ağrı Dağı' maddesi)

28. Kuzey Anadolu Fay Hattı (KAF) ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

1. 1.000 km'den uzun, sağ yönlü doğrultu atımlı ve Türkiye'nin en aktif fay hatlarından biridir
2. Sadece 200 km uzunluğunda, tektonik açıdan tamamen sönmüş bir fay hattıdır
3. Türkiye'nin güney kıyısı boyunca uzanan pasif bir okyanus sırtıdır
4. Yalnızca volkanik faaliyetle oluşmuş, deprem üretmeyen bir çizgidir

KAF, 1.000 km'den uzun, sağ yönlü doğrultu atımlı bir fay zonu olup Türkiye'nin en uzun ve en aktif diri fay hatlarından biridir. (AFAD / MTA — Türkiye Diri Fay Haritası; MEB Coğrafya — Türkiye'nin Yer Şekilleri ve Depremselliği)

29. Türkiye'nin tektonik bakımdan aktif bir kuşakta yer aldığını ve sık deprem yaşadığını gösteren en doğru kanıt aşağıdakilerden hangisidir?

1. Kuzey Anadolu Fay Hattı gibi 1.000 km'yi aşan diri fay zonlarının bulunması
2. Ülkenin büyük bölümünün Kuzey Yarım Küre'de yer alması
3. Akarsuların büyük kısmının denize dökülmesi
4. Yüzölçümünün yaklaşık 783.562 km² olması

Türkiye'de KAF gibi 1.000 km'yi aşan diri fay zonlarının varlığı, ülkenin tektonik olarak aktif bir kuşakta olduğunun doğrudan göstergesidir. (AFAD / MTA — Türkiye Diri Fay Haritası; MEB Coğrafya — Türkiye'nin Yer Şekilleri ve Depremselliği)

30. Ağrı Dağı, Nemrut Dağı ve Erciyes gibi zirvelerin ortak oluşum kökeni aşağıdakilerden hangisidir?

1. Volkanik faaliyetle oluşmuş olmaları
2. Rüzgâr aşındırması sonucu oluşmaları
3. Buzul birikimiyle oluşmaları
4. Delta birikimiyle oluşmaları

Ağrı, Nemrut, Süphan ve Erciyes gibi Türkiye'nin yüksek zirvelerinin çoğu volkanik faaliyet sonucu oluşmuştur. (MTA — Türkiye Jeoloji/Volkanizma; MEB Coğrafya — Türkiye'nin Yer Şekilleri)

31. Türkiye'nin en büyük gölü olan Van Gölü'nün oluşumu ve özelliği ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

1. Nemrut volkanizması sonucu oluşmuş volkanik set gölüdür ve dünyanın en büyük sodalı gölüdür
2. Bir buzul aşındırması gölüdür ve tatlı sudur
3. Alüvyal set gölüdür ve tamamen tatlı sudur
4. Karstik erime sonucu oluşmuş küçük bir göldür

Van Gölü, Nemrut volkanizmasının önünü kapatmasıyla oluşmuş bir volkanik set gölü olup dünyanın en büyük sodalı gölüdür. (Vikipedi 'Van Gölü' maddesi)

32. Türkiye'nin en büyük gölü ve yaklaşık yüzölçümü aşağıdakilerden hangisidir?

1. Van Gölü — yaklaşık 3.713 km²
2. Tuz Gölü — yaklaşık 1.500 km²
3. Beyşehir Gölü — yaklaşık 650 km²
4. Eğirdir Gölü — yaklaşık 470 km²

Türkiye'nin en büyük gölü Van Gölü'dür ve yüzölçümü yaklaşık 3.713 km²'dir. (Vikipedi 'Van Gölü' maddesi)

33. Tamamı Türkiye sınırları içinde akan en uzun akarsu aşağıdakilerden hangisidir?

1. Kızılırmak
2. Fırat
3. Dicle
4. Sakarya

Kaynağından denize dökülüşüne kadar tamamı Türkiye içinde kalan en uzun akarsu Kızılırmak'tır (yaklaşık 1.355 km) ve Karadeniz'e dökülür. (Vikipedi 'Kızılırmak' maddesi; MEB Coğrafya — Türkiye'nin Akarsuları)

34. Fırat Nehri'nin Türkiye sınırları içindeki bölümü Kızılırmak'tan daha uzun olduğu hâlde, 'tamamı Türkiye içinde kalan en uzun akarsu' unvanının Kızılırmak'a ait olmasının nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

1. Fırat, Suriye ve Irak topraklarından da geçtiği için tamamı ülke içinde kalmaz
2. Fırat'ın kaynağı Türkiye dışındadır
3. Fırat bir göle döküldüğü için akarsu sayılmaz
4. Kızılırmak'ın debisi Fırat'tan daha yüksektir

Fırat'ın Türkiye'deki bölümü yaklaşık 1.263 km ile en uzundur; ancak Suriye ve Irak'tan da geçtiği için tamamı ülke içinde kalan en uzun akarsu Kızılırmak'tır. (Vikipedi 'Fırat' maddesi; MEB Coğrafya — Türkiye'nin Akarsuları)

35. Bir akarsuyun oluşturduğu birikinti ovalarının (delta ve taşkın ovaları) toprak verimliliği yüksek olması genellikle aşağıdakilerden hangisiyle açıklanır?

1. Akarsuyun taşıdığı alüvyonların (ince, mineralce zengin malzeme) birikmesiyle
2. Rüzgârın taşıdığı kumların birikmesiyle
3. Volkanik lav akıntılarının katılaşmasıyla
4. Buzulların taşıdığı iri blokların birikmesiyle

Delta ve taşkın ovaları, akarsuların taşıyıp biriktirdiği ince ve mineralce zengin alüvyonlardan oluştuğu için verimli tarım topraklarıdır. (MEB Coğrafya — Türkiye'nin Ovaları ve Toprak Tipleri)